Skip to main content

ක්වොන්ටම් භ‍ෙෳතික විද්‍යාවේ ලොකු පිම්මක්! පරිගණක චිප් දෙකක් අතර දත්ත ටෙලිපෝටකරණයක්!

පළමු වරට පරිගණක චිප් දෙකක් අතර දත්ත ටෙලිපෝටකරණයක් සිදු කරති.

එංගලන්තයේ බ්‍රිස්ටල් සරසවියත් ඩෙන්මාකයේ තාක්ෂණික විශ්ව විද්‍යාලයත් එක්ව ලොව පළමු වරට පරිගණක චිප් දෙකක් අතර ක්වොන්ටම් ටෙලිපෝටකරණයක් (quantum teleportation) සිදු කර ති‍යෙනවා. එක්සත් රාජධානියේත් ඩෙන්මාකයේත් භෙෳතික විද්‍යාඥයන් එක්ව කළ මේ පර්යේෂණයේදී භ‍ෙෳතිකව හෝ විද්‍යුත් ආකාරයට හෝ සම්බන්ධ නොවී එක් පරිගණක චිපයකින් තවත් ඒ හා සමාන චිපයකට දත්ත ඉබේ හුවමාරු වීමට සලස්වා ඇත. මේ නිසා ක්වොන්ටම් පරිගණකවලට හා ක්වොන්ටම් ඉන්ටර්නෙට් සඳහා නව දොරක් විවර වී තිබේ.


මේ ආකාරයේ ටෙලිපෝටකරණයකට මග පෑදී ඇත්තේ ක්වොන්ටම් සංඝට්ඨනය (quantum entanglement) නම් සංසිද්ධිය නිසයි. එහි දී අංශු දෙකක්,‍ ඒවා අතර ඇති සහසම්බන්ධය නිසා ඉතා දිගු දුරක් වුවද එකිනෙක අතර සන්නිවේදනය කිරීමට හැකියාවක් තියෙනවා. එක් අංශුවක ඇති ගතිලක්ෂණ වෙනස් කිරීමෙන් එසැණම එ් හේතුවෙන් අනෙක් අංශුවේ එම ලක්ෂණ ඉබේම වෙනස් වෙයි. ඒවා එකිනෙකට කෙතරම් දුරින් සිටියද එ්ක ප්‍රශ්නයක් වන්නේ නැහැ. එහි හරය වන්නේ එ්වා අතර තොරතුරු ටෙලිපෝටකරණයක් සිදු වීමයි.

න්‍යයාත්මකව බැලුවොත් මෙහිදී ක්වොන්ටම් ටෙලිපෝටකරණයට දුරෙහි සීමාවක් බලපාන්නේ නැත. අයින්ස්ටයින් පවා ක්වොන්ටම් විද්‍යාවේ පවතින මේ අමුතු තත්වය ගැන මවිතය පළ කර ති‍යෙනවා. ඔහු මෙය හඳුන්වා ඇත්තේ ඉතා දුරින් සිදුවන ‘අවතාරමය ක්‍රියාව’ක් ලෙසයි.

මේ සංසිද්ධිය අනාගතයේ දී ඉතා ප්‍රයෝජනවත් දෙයට යොදා ගන්න පුළුවන්. මෙම නව අධ්‍යයනය නිසා ක්වොන්ටම් ‍භෙෳතික විද්‍යාවේ ඉතා වැදගත් ගුණාංගයක් යථාර්ථයක් කර ගත හැකි වේවි.

‘අපට හැකියාව ලැබුණා, සාර්ථකව අත්හදා බලන්න අපේ රසායනාගාරයන් තුළ, උසස් තත්වයේ සහසම්බන්ධයක් ඇති චිප් දෙකක් යොදාගෙන, එනම් ඒ චිප්වල ඇති එකම ක්වන්ටම් තත්වයක් ඇති ෆෝටෝන(photon) යොදා ගෙන.’ මෙම අධ්‍යයනයේ සම හිමිකාරත්වය දරණ ඩෑන් ලෙව්ලින් පවසනවා. ‘ඒ එක් එක් චිපයට නිශ්චිත නිදර්ශනාත්මක ක්‍රියාවලියක් කිරීමට හැකිවන පරිදි වෙන වෙනම පූර්ණ සැලැස්මක් ඇතුළත් කළා. ටෙලිපෝටකරණ අත්හදා බැලීම සිදුකරනු ලැබුවේ නිදර්ශනාත්මක ක්‍රියාවලිය සඳහා යොදා ගත් චිප් දෙක අතරයි. එහිදී එක් අංශුවක ඇති, ඒ අංශුවට ආවේණික ක්වොන්ටම් තත්වය ඒ චිප් දෙක අතර සම්ප්‍රේෂණය කරනු ලැබුවා. එසේ කරනු ලැබුවේ ඒවායේ ක්වොන්ටම් මිමි ගැනීමෙන් අනතුරුවයි. මේ මිමි වලින් තමයි පැහැදිලි වුණේ, ක්වොන්ටම් භෙෳතික විද්‍යාවේ මේ අමුතු හැසිරීම ගැන. එක්වරම සහසම්බන්ධතාව බිඳ දමමින් අංශුවේ පැවති තත්වය ඒ වන විටත් ග්‍රාහක චිපයේ ඇති වෙනත් අංශුවකට මාරු කර ඇති බව හෙළි වුණා.’

පර්යේෂක කණ්ඩායම වාර්තා කරනවා ටෙලිපෝටකරණය සියයට 91ක් සාර්ථක වූ බව. ඒ සමගම ඔවුන්ට හැකි වුණා, ක්වොන්ටම් පරිගණකකරණයට අදාළ අත්හදා බැලීම් කීපයකුත් කරන්න. එ්වාට ඇතුළත් වුණා, සහසම්බන්ධතා හුවමාරුව (එනම් එකිනෙකට ඍජුවම හෝ වෙනත් අතරමැදි දෙයක හෝ අන්‍යොන්‍ය සම්බන්ධයක් නැතිව) ෆෝටෝන අංශු හතරක් දක්වා ගෙන යාමට ඔවුන් සමත්වෙලා තියෙනවා.

මුලින් තොරතුරු හුවමාරු කිරීමක් තනි පරිගණක චිපයක් තුළ ඇති වෙනස් කොටස් අතර සිදු කෙරුණත්, මෙ‍ෙස් වෙනස් චිප් දෙකක් අතර එය සිදු කර තිබුණේ නැහැ. ආරම්භයේ දී කාමරය තුළ දුරින් ඇති දෙකක් අතර අත්හදා බලා, කෙමෙන් කි.මි. 25ක්, කි.මී. 100ක්, පසුව කි.මී. 1200ක් (චන්ද්‍රිකාවක් තුළත්) දුරිනුත් මේ තත්වය අත්හදා බැලුවා. ඒ අනුව වෙනස් චිප් දෙකක් අතර මෙසේ ටෙලිපෝටකරණයක් සිදුවන බව සොයා ගැනීම ක්වන්ටම් පරිගණක විද්‍යාව අතින් ලැබූ ලොකු ජයග්‍රහණයක්. (මෙම පර්යේෂණය පිළිබඳ තොරතුරු අඩංගු ලිපියක් නේචර් ෆිසික්ස් සඟරාවේ පළ වී තිබේ.)

- පර්සි ජයමාන්න 
Source: University of Bristol

Comments

Popular posts from this blog

වත්මන් ළමා ගී පරපුරේ ආරම්භකයා - ශී‍්‍ර රූපදේව කවීන්ද්‍ර ආනන්ද රාජකරුණා

‘රෝස මලේ නටුවෙ කටූ - වන බමරෝ ඔහොම හිටූ
නටුව නොවේ මල සිඹිමී - මම ළමයෝ පැණි උරමී’

යනුවෙන් ළමයකුත්, වන බමරකුත් අතර සංවාදයක් ආකාරයෙන් ලියා ඇති කුඩා කවිය අදත් අපේ දරුවන් අතරත් වැඩිහිටියන් අතරත් එකසේ ජනපි‍්‍රය ළමා කවකි. ළමයින්ට කවි ලිවීම අරභයා ආනන්ද රාජකරුණා (1885-1957) කවියා දැක්වූ දක්ෂතාව මැන ගැනීමට එම කව ම ප‍්‍රමාණවත්ය. ළමයින් සඳහා විවිධ මට්ටමේ කව් රැසක් ආනන්ද රාජකරුණා විසින් අපේ ළමා පරපුරට දායාද කර තිබේ.

ලෝකයේ වටිනාම මුද්දරය වෙන්දේසියට! දැනට ඇත්තේ ලෝකෙටම එකයි!

මුද්දර එකතු කිරීම (Philately) විනෝදාංශයක් වගේම හොඳ ආදායම් මාර්ගයක්. පුංචි වුණාට තැපැල් මුද්දරයක් කියන්නේ රටක ඉතිහාසය කියාපාන කැඩපතක්. රටකින් රටකට හොඳ හිත පතුරුවමින් යන සංස්කෘතික තානාපතිවරයෙක්!

ඒ වගේ පැරණි තැපැල් මුද්දරයක් එහි මුහුණත සඳහන් වටිනාකමට හුඟක් වැඩිවෙන වෙලාවල් තියෙනවා. එහෙම වෙන්නේ ඒවායේ ඇති දුලබකම නිසයි.

ඒ වගේ 1873 දී ලිපිගොනු ගොඩක් අස්සේ තිබී හමුවුණු පාවිච්චි කළ ශත එකේ තැපැල් මුද්දරයක් පසුව වෙළෙඳ පොළේ දී සිලිං හයකට විකුණුණා. බි‍්‍රතාන්‍ය ගයානාව (British Guiana) විසින් නිකුත් කළ ශත එකේ දම්පාට තැපැල් මුද්දරය (1c Magenta stamp) දැන් යළිත් වෙන්දේසිය සඳහා වෙළෙඳපොළට ඇවිත්. අද, වසර 141කට පසු, එයට මුද්දර වෙන්දේසියේ දී ඇමරිකන් ඩොලර් මිලියන 20ක මුදලක් ලැබේවි යැයි විශ්වාස කරනවා.

මෑතදී ‘ලොව වඩාත් වටිනාම මුද්දරය’ ලෙස හඳුන්වනු ලැබූ මේ පැති අටේ හැඩැති තැපැල් මුද්දරය 2014 ජූනි මාසයේ 17 වැනිදා ඇමරිකාවේ නිව්යෝක්හිදී ප‍්‍රසිද්ධ වෙන්දේසියේ විකිණීමට නියමිතයි.

මෙය දැනට ලෝකයේ සුරක්ෂිතව ඉතිරි වී ඇති මේ වර්ගයේ එකම මුද්දරය ලෙස සැලකෙනවා. මෙය නිකුත් කරන ලද්දේ 1856දියි. බි‍්‍රතාන්‍ය ගයානාවේ තැපැල් මහතා…

MH370 මැලේසියානු ගුවන්යාන අබිරහස! ලෝකයේ අබිරහස් ලෙස අතුරුදන් වුණු ගුවන්යානා 10 මෙන්න!

පසුගිය සතියේ (මාර්තු 8 වැනිදා) අතුරුදන් වූ පිසැරි අංක එම්එච්370 මැලේසියානු මගී ගුවන්යානයට වූ දේ තවමත් අබිරහසක්. රටවල් 10 ගුවන්යානා, නැව්, චන්ද්‍රිකා රැසක් මේ අබිරහස විසඳන්න තවමත් වෙහෙසෙනවා.

ඒත් මෙය දැනටමත් නොවිසඳෙන අබිරහසක් පත් වෙන ලකුණු පහළ වෙලා!

දුර්ලභ ගණයේ සේයා රුවක්! නවසීලන්තයේ ධීවරයකුගේ නවතම ගොදුරක්!

මෙය ලියැවෙන්නේ කලාතුරකින් හමු වන ඡායාරූපයක් ඔබ වෙත ඉදිරිපත් කරන්නයි. අන්තර් ජාලය පුරා මේ වන විටත් වැඩි දෙනකුගේ අවධානය දිනා ගෙන තියෙනවා.

මේ ඡායාරූපයෙන් කියැවෙන්නේ මිනීමරු සුදු මෝරකුගේ ඉරණම දැක්වෙන කතාවක්. පසුගිය සතියෙදි නවසීලන්තයේ මුහුදේදි ගත්තු එකක්.

නස්රුදින්ගේ වේළීමේ රහස! අලුත්ම නස්රුදින් කතාවක්!

නස්රුදින්ගේ පොහොසත් මිතුරෙක් ඔහුට කතා කළා, ඒ මිතුරාත් ඔහුගේ පිරිසත් එක්ක දින කීපයක් තිස්සේ දඩයමේ යන්න. මුල් ම දවසේ ඔවුන් නස්රුදින්ට දුන්නෙ බොහොම හෙමින් යන අස්සයෙක්. දඩයමට යන්න පටන් අරන් වැඩි වේලාවක් ගියේ නෑ, හෙමින් ගිය අස්සයා නිසා නස්රුදින් හුඟක් පහුවුණා. නස්රුදින්ව පහු කරලා දාලා අනෙක් පිරිස ඈතට දඩයමේ ගියා.

හොල්මන් පින්තූර කතන්දර පෙළක්! මේවා දැකල බය වෙන්න එපා!

රාති‍්‍ර කාලයට අඳුරේ දී ඔබව බියපත් කරන හැම රටකටම, හැම සමාජයකම තියෙනවා. ඇත්තටම හොල්මන් තියෙනවා කියල ඔප්පු කරන්න හොල්මන්වල පින්තූර ගන්න අයත් ඉන්නවා. මේ ඒ විදියට ගත්තු පින්තූර පෙළක්!


අවුරුදු ගානක් තිස්සෙ විවිධ අවස්ථාවලදි ගත්තු පින්තූර තමයි, මේ තියෙන්නේ. මෙහි ඉන්නවා, ඝාතනය කළ වහල් සේවකයන්, රෝහල්වල වධබන්ධනවලට ලක්ව මියගිය රෝගීන්, අතීතයට එක් වූ මුහුදු නැවියන් ආදී නොයෙක් අය. මොවුන්ගේ හොල්මන් කතා අහපු බොහොම දෙනෙක් බියට පත් වුණා. තාමත් අහන අයගේ ඇඟ හිරි වැටෙනවා.

ලොව පළමු සෙල් ෆෝනය මේකද? වසර 75ක් පැරණි පින්තූරයේ රහස හෙළි වෙයිද?

බලන්න මේ තරුණිය ජංගම දුරකතනයක් කනේ තියා ගෙන පාර දිගේ කතා කර කර යනවා! අද නම් මේ වගේ දසුනක් ගමක පාරක වුනත් ඔබ දැක ඇතුවාට සැකයක් නැහැ. ඒත් මේ දර්ශනය කැමරාවට නඟා ඇත්තේ මීට අවුරුදු 75කට පෙරයි!

1938 දී ඇමෙරිකාවේ වීදියක ගමන් කළ මේ යුවතියගේ අතට වර්තමානයේ අප පාවිච්චි කරනා තාලේ සෙල් ෆෝනයක් (ජංගම දුරකතනයක්) ආවෙ කොහොමද?

ඒ කාලයේ මේ වගේ දෙයක් නිපදවීම තියා මෙවැන්නක් ගැන හිතලවත් නොතිබුණා නම් මෙම දර්ශනය චිත‍්‍රපටයකට ගත් නිර්මාණයක්ද? සමහර අය කීවේ චිත‍්‍රපටය තුළින් අනාගතය දැකීමක් ලෙස මෙම දසුන සලකන්න පුළුවන් කියලයි. අනාගතය පරිකල්පනය කළ අවස්ථා චිත‍්‍රපටවල ඕනෑ තරම් තිබුණා. මේ වගේ

මේ රූප පෙළ මේ වන විට යූටියුබ් (YouTube) එක හරහා ලක්ෂ තුනකට වැඩි වාර ගණනක් සංසරණය වෙලා තියෙනවා. වර්ණ චිත‍්‍රපට එන්නට පෙරාතුව කළු සුදු ක‍්‍රමයට කැමරාවට නගන ලද මෙහි රහස පසුගිය දා හෙළි වුණා. මෙම තරුණිය තමාගේ මීමිත්තණිය යැයි යුටියුබ් ග‍්‍රාහකයෙක් හෙළි කළා.

අනාගතයට යාමක් ද? මෙහි දැක්වෙන්නේ ඇමරිකාවේ ඩුපොන්ට් ආයතනයෙන් පිට වී යන තරුණ සේවිකාවන් පිරිසක්. එයින් එක් තරුණියක් අතේ ඇති ජංගම දුරකතනයකින් කතා කරමින් යනවා ඔබට පෙනෙනවා ඇති. වසර 75කට ප…

දියණිය උපන් මොහොතේ පියා ගත් පින්තූරය අන්තර් ජාලය කළඹයි! වෛද්‍යවරයාගේ අතේ එල්ලී එළියට ආ ළදැරිය මෙන්න!

ජීවිතයේ විස්මිත මොහොතවල් ඡායාරූපයට නැඟීම වාසනාවත් එක්ක සිදු වන දෙයක්. එහෙම වාසනාවක් ලද මාපිය යුවලක් තමන් ගත් ජීවිතයේ අමතක නොවන පින්තූරය ‘මුහුණු පොතේ’ පළ කළා. මොහොතකින් එය අන්තර්ජාලය පුරා ‘කුණාටුවක්’ මෙන් හඹා ගියා.

මෙලොව එළිය දකින්න මොහොතකට පෙර පුංචි නෙවායි මව් කුස හිඳිමින් තම උදව්වට ආ වෛද්‍යවරයාගේ ඇඟිල්ලේ එල්ලූන හැටි!

මුල්ම ඇපල් 1 පරිගණකය ලෝක වාර්තාවක් තියයිද? ඇපල් සමාගමේ ආරම්භය හෙළිකරන මෙතෙක් පළ නොවූ ඡායාරූපයක්!

ඇපල් පරිගණකය පටන් ගත් හැටි දැන් දකින කොටත් පුදුම හිතෙනවා. ඒ මුල් ම ඇපල් පරිගණකය අළෙවි කරන්න ගෙනියන්න පෙර පෙට්ටිවල අසුරා ස්ටීව් ජොබ්ස්ගේ නිදන කාමරයේ තැන්පත් කර තිබූ ආකාරය දැක්වෙන ඡායාරූපයක් පසුගිය දා ප‍්‍රථමවරට හෙළිදරවු වුණා.

මේ ඡායාරූපයට නගා තියෙන්නේ 1976 දියි. එතකොට ස්ටීව් ජොබ්ස්ට (Steve Jobs) වයස 21යි. ඔහුගේ මිතුරු ස්ටීව් වොස්නියැක් (Steve Wozniak) සමග එක්ව ඔවුන් දෙදෙනා මේ මුල්ම ඇපල් පරිගණක තැනුවේ ස්ටීව් ජොබ්ස්ගේ මාපියන්ගේ ගෙදර ගරාජයකයි. ඔවුන් ඒ තැනූ මූල් පරිගණක 50 තැන්පත් කරල තිබුණු ආකාරය දැක්වෙන මේ විරල ඡායාරූපය නිකුත් කරනු ලැබුවේ ලබන නොවැම්බර් 16 වැනිදා වෙන්දේසියට තැබෙන දැනට හොඳම තත්වයේ ඇති පැරණි ම ඇපල් පරිගණකය එළි දැක්වීම වෙනුවෙන්.

මෙය දැනට ලෝකයේ ඇති වටිනාම සන්නම ලෙස සැලකෙන ඇපල් පරිගණකයේ ආරම්භක තත්වය තේරුම ගන්නත් හොඳ අවස්ථාවක්. මේ සන්නමෙහි අද වටිනාකම පවුම් බිලියන 60ක්.

ඇපල් පරිගණකයේ ආරම්භය දැක්වෙන මේ කිසිදා එළියට නො පැමිණි ඡායාරූපයක්. ඒ මුල් ම ඇපල් පරිගණකය අළෙවි කරන්න ගෙනියන්න පෙර 1976 දී පෙට්ටිවල අසුරා ස්ටීව් ජොබ්ස්ගේ නිදන කාමරයේ තැන්පත් කර තිබූ ආකාරය දැක්වෙන ඡායාරූපයක් පසුග…

මහා භූමිකම්පාවකින් පසු පාකිස්ථාන මුහුදෙන් මතු වූ ලෝකයේ අලූත් ම දූපත!

පසුගියදා පාකිස්ථානයේ ප‍්‍රබල භූමිකම්පාවක් ඇති වුණා. 7.8ක් වූ ඒ භූමිකම්පාවෙන් බලූකිස්ථානය අසල මුහුදේ අලූත් දූපතක් මතු වුණා. ලෝකයේ අලූත් ම දූපත එයයි.

සල්සාලා කෝහ් (Zalzala Koh) යනුවෙන් ඒ දූපත නම් කරලා තියෙනවා. දාල්බන්දින්වලට සැතැපම් 145ක් ගිනිකොන දෙසින් හටගත් මේ භූම්කම්පාව නිසා දැන් එය බලන්න සංචාරකයන් වගේම පාකිස්ථාන වැසියන් වැල නොකැඩි එනවා. ඒ දූපතටත් ගොඩ වෙනවා. ගිනිගන්නාසුලූ වායුව, විස දුම් ආදිය ඇති බව අනතුරු හැෙඟව්වත් ඒවා ගනන් නොගෙනයි, ඔවුන් එහි එන්නෙ.

ඒ දූපතේ පිපිරුණු මඩ, වැලි, ගල් මුසු බිම මත මුහුදු සතුන්ගේ මළ සිරුරු, විශේෂයෙන් ම මාළුන් මළකුණු පිරිලා තියෙනවා.

මෙන්න ලෝකයේ අලූත් ම දූපත අහසට පෙනෙන හැටි. මේ මඩ කන්ද මීටර් 15ක් 20ක් විතර උස ඇති. මිනිසුන්ට ඒ මත ඇවිද ගෙන යා හැකි තරමට එහි බිම ඝනකම් කියලයි, කියන්නෙ.