Skip to main content

පෙරළුණු කාසියෙන් මතු වූ විස්කම් අදහස!

මීට වසර 190කට ඉස්සර දවසක ස්කොට්ලන්තයේ කම්මල්කරුවෙක් කම්මලේ වැඩ කර වෙහෙස මහන්සි වී හවස් ජාමේ අවන්හලකට ගොඩ වැදී බීම වීදුරුවක් තොලගාමින් සිටියා. ඔහු සිය අතෙහි ඇඟිලි අතර රුවා ගත් පැන්සයේ කාසියක් මේසය මත එහා මෙහා කරමින් හුදෙකලාව විනෝද වෙමින් සිටියා. හිටිහැටියේ ම කාසිය මේසයෙන් ඉවතට විසිවී බිම වැටී පෙරළී ගියා. ඔහු එය අතට ගැනීමට නැඟිටියද වැටුණු කාසිය දිගටම පෙරළුණා. ඔහු නැඟිට ඒ දෙස බලා සිටියා. කාසිය පෙරළීම නතර කර පැත්ත වැටුණේ අවන්හලේ බිම සෑහෙන දුරක් ගිහින්. ඔහුට වුණු අකරතැබ්බය දැන අවට සිටි පිරිස් හිනා වුණා. ඔහු හෙමින් හෙමින් එය අහුලා ගත්තා. ආපසු ඇවිත් කාසිය යළිත් වරක් ‍මේසය මත පෙරළන්න තැත් කළා. කාසිය කලින් විදියටම පෙරළී ගියා. අවට සිටි පිරිස් පොඩි ළමයකු මෙන් සෙල්ලම් කරමින් සිටි මිනිසාට හිනා වුණා මිස ඔහු ගැන තැකීමක් කළේ නැහැ.

බයිසිකලයෙන් අනතුරු- ඇමෙරිකාවේ නිව්යෝක් ටයිම්ස් පත්‍රයේ කාටූනයක්

ඔහු තමයි, ස්කොට්ලන්ත ජාතික කර්ක්පැට්රික් මැක්මිලන්. කලින් දා පෙරළුණු කාසිය ඔහුගේ ඔළුවට ඇතුළු කළ අදහස ක්‍රියාවට නංවන්න පහුවදාම ඔහු වැඩ පටන් ගත්තා. ඔහු පරණ අශ්ව කරත්තයක ඉදිරි රෝදයක් හා පසුපස රෝදයක් එකක් පසු එකක් සිටින සේ මැදින් ලී දඬුවකට සම්බන්ධ කළා. එය ලී අශ්වයකු බඳු වූ නිසා ඔහු එයට ‍’හොබි හෝස්’ කියා කීවා. ඔහු රෝද දෙකට මැදින් ‘ලී අශ්වයා’ මත හිඳ දෙපාවලින් එය ඉදිරියට තල්ලු කරමින් ගියා. මේක සිදුවුණේ 1839 දීයි. ඔහුට මිනිස්සු ‘පිස්සු පේට්’ කියා සිනාසුණා මිස ඔහු කළ දෙය ගණනකට ගත්තේ නෑ.

ඒත් මැක්මිලන් එයින් නතර වුණේ නෑ. එය හසුරුවන්න ඉදිරියෙන් දණ්ඩක් සවි කළා. ඔහු තම නව නිපැයුම පෙන්වන්න ග්ලාස්ගෝ නුවර තෙක් හැතැප්ම 60ක් පැද ගෙන ගියා. අද වගේ පාරවල් හොඳට නැති ඒ කාලේ රබර් ටයර් නැති අසුනට දුනු යොදා නැති එවැන්නක් පැද ගෙන යාම කෙතරම් දුෂ්කර එකක් වන්නට ඇද්දැයි අපට සිතා ගත හැකියි. පසු කලෙක බයිසිකලයට මග පෑදූ මේ උපකරණය ගැන තැකීමක් නොවූ නිසා ඔහුට ඔහුගේ උත්සාහය අත්හැර දමන්නට ඔහුට සිදු වුණා.

ස්කොට්ලන්ත ජාතික කර්ක්පැට්රික් මැක්මිලන්

නව නිපැයුම්කරුවකු ලෙස කර්ක්පැට්රික් මැක්මිලන්ට (1812-1878) මානව සංහතියේ ගෞරවය හිමි විය යුතු කරුණු දෙකක් තියෙනවා. ඒ බයිසිකලය පිළිබඳ අදහස ඉදිරිපත් කිරීමත් පසුපස රෝදයෙන් වාහන ඉදිරියට තල්ලු කිරීමේ සංකල්පය ලොවට දායාද කිරීමත් නිසයි.

 
මැක්මිලන්ගේ බයිසිකලයේ රූප කීපයක්

කර්ක්පැට්රික් මැක්මිලන්ගේ අදහස ඒ කාලයේ විසූ අය ගණන් නොගත්තත් වසර විසි පහකට පස්සේ ප්‍රංශ ජාතිකයෙක් නම් මේ ගැන උනන්දු වුණා. ඒ තමා පියරි ලැලමන්ට්. ඔහු කරකැවිය හැකි පාපැදි යොදා බයිසිකලයක් සැලසුම් කර 1863දී හිමිකම් ලියා පදිංචි කළා. වෙලෝසිපීඩය කියා හැඳින්වුණේ ඔහුගේ බයිසිකලයයි. ඉන්පසු 1876 දී එච්. ජේ. ලෝසන් මෙයට අලුතින් වැදගත් කොටසක් එක් කළා. ඒ තමයි, දම්වැල.

පියරි ලැලමන්ට්ගේ පාපැදි සහිත උපකරණය

බයිසිකලයේ ඉතිහාසයේ නිශ්චිත නොවන හිමිකාරයන් ගැන රටවල් ගණනාවකින් කියවෙනවා. ක්‍රිස්තු වර්ෂ හත්වන සියවස තෙක් පැරණි උරෙයාර්හි පන්චවර්ණස්වාමි කෝවිලෙහි ගල් කැටයමක බයිසිකලයක් වැනි දෙයක් පැදගෙන යන මිනිසකුගේ රුවක් දක්නට ලැබෙනවා. ඒ කෝවිල ඉන්දියාවේ තමිල් නාඩුවේ තියන එකක්. 1500 දී ලියනාඩෝ ඩාවින් චි ‍ගේ ‍සිසුවකු වූ ගියාන් ගියාකොමෝ කැප්රොටි ඇඳි බයිසිකලයකට සමාන චිත්‍රයක් 1998 දී සොයා ගනු ලැබුවා. ඒවාගේම 1792 දී කොම්ටේ ඩි සිව්රැක් නම් අයකු ‘සෙලෙරිෆි‍ය’ නම් බයිසිකලයකට සමාන රෝද දෙකක ලී උපකරණයක් ප්‍රංශයේ රාජකීය මාලිගයේ පැද වූ බවක් කියවෙනවා. ඒත් ඒ කිසිවක් සහතික කර කිව හැකි හිමිකාරත්වයන් නොවෙයි.

යම්තම් හරි පිළිගත හැකි, බයිසිකලයේ නිර්මාණයට දායක වූ පැරණිම තැනැත්තා ලෙස සැලකිය හැක්කේ ජර්මනියේ කාල් වොන් ‍ඩ්‍රේස් නම් බැරන්වරයායි. 1817දී ඔහු තනා ඇති ලෝෆ්මැෂින් හෙවත් දුවන මැෂිම ඔහු 1818දී ලියාපදිංචි කර තිබෙනවා. ඒ උපකරණය ඉංග්‍රීසියෙන් හැඳින්වුණේ ඩ්‍රේසින් කියලයි. ඔහු මේ උපකරණය තැනුවේ එකල පැවති අශ්වයන්ගේ හිඟයට පිළියමක් වශයෙන්. මෙයින් කීප දහසක් නිෂ්පාදනය කොට බටහිර යුරෝපයේ හා උතුරු ඇමෙරිකාවේ අලෙවි කළ බව සඳහන් වෙනවා. ‍එහෙත් එහි ජනප්‍රියත්වය ඉක්මනින් අහෝසි වී ගියේ ඒවායින් සිදු වූ අනතුරු බහුල වීම නිසයි. එදා බයිසිකලය බ්‍රේක් නැති නිසා අනතුරු බහුල වුණා. ඒ ගැන පුවත්පත්වල කාටූන් පවා පළ වුණා. ඒ නිසා සමහර නගර අධිකාරීන් බයිසිකල් පැදීම තහනම් කළා.
   
කාල් වොන් ඩ්‍රේස්ගේ ඩ්‍රේසීනයේ මුල් ආකෘතිය

බ්‍රිතාන්‍ය අශ්ව කරත්ත නිෂ්පාදකයන් කීප දෙනෙකුම ඩ්‍රේස්ගේ සැලසුමට අනුව ‍මේ ආකාරයේ බයිසිකල් තනන්නට තැත් කළත් වඩාත් සාර්ථක ලෙස එවැන්නක් තැනුවේ ලන්ඩනයේ ඩෙනිස් ජොන්සන් විසින් 1818දී. ඒ කාලයේ ලන්ඩන් සමාජය තුළ ඊට හොඳ පිළිගැනීමක් තිබුණා.

ඩ්‍රේස්ගේ ලීවලින් තැනූ ඩ්‍රේසින් නම් වූ මුල් ආකෘතිය පසුව විවිධ නිර්මාණකරුවන් විසින් වැඩි දියුණු කරනු ලැබුවා. බයිසිකලය යන නම මෙයට යෙදූ ප්‍රංශ ජාතිකයන් ම තමා ලෝහ භාවිත කොට පාපැදි ආදිය ‍එක්කොට අද අප දන්නා හඳුනන වර්තමාන බයිසිකලයට සමාන හැඩරුවකට ගෙනාවේ.

මිනිසා කළ නිර්මාණ අතර බයිසිකලයට හිමි වන්නේ අසම සම තැනක්. 21 වැනි සියවස වන විට එහි අගය තවත් වැඩි වෙලා. ඒ තත්වයට බයිසිකලය දියුණු වූ හැටි ගැන වෙනත් දවසක කතා කරමු.


Comments

Popular posts from this blog

වත්මන් ළමා ගී පරපුරේ ආරම්භකයා - ශී‍්‍ර රූපදේව කවීන්ද්‍ර ආනන්ද රාජකරුණා

‘රෝස මලේ නටුවෙ කටූ - වන බමරෝ ඔහොම හිටූ
නටුව නොවේ මල සිඹිමී - මම ළමයෝ පැණි උරමී’

යනුවෙන් ළමයකුත්, වන බමරකුත් අතර සංවාදයක් ආකාරයෙන් ලියා ඇති කුඩා කවිය අදත් අපේ දරුවන් අතරත් වැඩිහිටියන් අතරත් එකසේ ජනපි‍්‍රය ළමා කවකි. ළමයින්ට කවි ලිවීම අරභයා ආනන්ද රාජකරුණා (1885-1957) කවියා දැක්වූ දක්ෂතාව මැන ගැනීමට එම කව ම ප‍්‍රමාණවත්ය. ළමයින් සඳහා විවිධ මට්ටමේ කව් රැසක් ආනන්ද රාජකරුණා විසින් අපේ ළමා පරපුරට දායාද කර තිබේ.

ලෝකයේ වටිනාම මුද්දරය වෙන්දේසියට! දැනට ඇත්තේ ලෝකෙටම එකයි!

මුද්දර එකතු කිරීම (Philately) විනෝදාංශයක් වගේම හොඳ ආදායම් මාර්ගයක්. පුංචි වුණාට තැපැල් මුද්දරයක් කියන්නේ රටක ඉතිහාසය කියාපාන කැඩපතක්. රටකින් රටකට හොඳ හිත පතුරුවමින් යන සංස්කෘතික තානාපතිවරයෙක්!

ඒ වගේ පැරණි තැපැල් මුද්දරයක් එහි මුහුණත සඳහන් වටිනාකමට හුඟක් වැඩිවෙන වෙලාවල් තියෙනවා. එහෙම වෙන්නේ ඒවායේ ඇති දුලබකම නිසයි.

ඒ වගේ 1873 දී ලිපිගොනු ගොඩක් අස්සේ තිබී හමුවුණු පාවිච්චි කළ ශත එකේ තැපැල් මුද්දරයක් පසුව වෙළෙඳ පොළේ දී සිලිං හයකට විකුණුණා. බි‍්‍රතාන්‍ය ගයානාව (British Guiana) විසින් නිකුත් කළ ශත එකේ දම්පාට තැපැල් මුද්දරය (1c Magenta stamp) දැන් යළිත් වෙන්දේසිය සඳහා වෙළෙඳපොළට ඇවිත්. අද, වසර 141කට පසු, එයට මුද්දර වෙන්දේසියේ දී ඇමරිකන් ඩොලර් මිලියන 20ක මුදලක් ලැබේවි යැයි විශ්වාස කරනවා.

මෑතදී ‘ලොව වඩාත් වටිනාම මුද්දරය’ ලෙස හඳුන්වනු ලැබූ මේ පැති අටේ හැඩැති තැපැල් මුද්දරය 2014 ජූනි මාසයේ 17 වැනිදා ඇමරිකාවේ නිව්යෝක්හිදී ප‍්‍රසිද්ධ වෙන්දේසියේ විකිණීමට නියමිතයි.

මෙය දැනට ලෝකයේ සුරක්ෂිතව ඉතිරි වී ඇති මේ වර්ගයේ එකම මුද්දරය ලෙස සැලකෙනවා. මෙය නිකුත් කරන ලද්දේ 1856දියි. බි‍්‍රතාන්‍ය ගයානාවේ තැපැල් මහතා…

MH370 මැලේසියානු ගුවන්යාන අබිරහස! ලෝකයේ අබිරහස් ලෙස අතුරුදන් වුණු ගුවන්යානා 10 මෙන්න!

පසුගිය සතියේ (මාර්තු 8 වැනිදා) අතුරුදන් වූ පිසැරි අංක එම්එච්370 මැලේසියානු මගී ගුවන්යානයට වූ දේ තවමත් අබිරහසක්. රටවල් 10 ගුවන්යානා, නැව්, චන්ද්‍රිකා රැසක් මේ අබිරහස විසඳන්න තවමත් වෙහෙසෙනවා.

ඒත් මෙය දැනටමත් නොවිසඳෙන අබිරහසක් පත් වෙන ලකුණු පහළ වෙලා!

දුර්ලභ ගණයේ සේයා රුවක්! නවසීලන්තයේ ධීවරයකුගේ නවතම ගොදුරක්!

මෙය ලියැවෙන්නේ කලාතුරකින් හමු වන ඡායාරූපයක් ඔබ වෙත ඉදිරිපත් කරන්නයි. අන්තර් ජාලය පුරා මේ වන විටත් වැඩි දෙනකුගේ අවධානය දිනා ගෙන තියෙනවා.

මේ ඡායාරූපයෙන් කියැවෙන්නේ මිනීමරු සුදු මෝරකුගේ ඉරණම දැක්වෙන කතාවක්. පසුගිය සතියෙදි නවසීලන්තයේ මුහුදේදි ගත්තු එකක්.

හොල්මන් පින්තූර කතන්දර පෙළක්! මේවා දැකල බය වෙන්න එපා!

රාති‍්‍ර කාලයට අඳුරේ දී ඔබව බියපත් කරන හැම රටකටම, හැම සමාජයකම තියෙනවා. ඇත්තටම හොල්මන් තියෙනවා කියල ඔප්පු කරන්න හොල්මන්වල පින්තූර ගන්න අයත් ඉන්නවා. මේ ඒ විදියට ගත්තු පින්තූර පෙළක්!


අවුරුදු ගානක් තිස්සෙ විවිධ අවස්ථාවලදි ගත්තු පින්තූර තමයි, මේ තියෙන්නේ. මෙහි ඉන්නවා, ඝාතනය කළ වහල් සේවකයන්, රෝහල්වල වධබන්ධනවලට ලක්ව මියගිය රෝගීන්, අතීතයට එක් වූ මුහුදු නැවියන් ආදී නොයෙක් අය. මොවුන්ගේ හොල්මන් කතා අහපු බොහොම දෙනෙක් බියට පත් වුණා. තාමත් අහන අයගේ ඇඟ හිරි වැටෙනවා.

නස්රුදින්ගේ වේළීමේ රහස! අලුත්ම නස්රුදින් කතාවක්!

නස්රුදින්ගේ පොහොසත් මිතුරෙක් ඔහුට කතා කළා, ඒ මිතුරාත් ඔහුගේ පිරිසත් එක්ක දින කීපයක් තිස්සේ දඩයමේ යන්න. මුල් ම දවසේ ඔවුන් නස්රුදින්ට දුන්නෙ බොහොම හෙමින් යන අස්සයෙක්. දඩයමට යන්න පටන් අරන් වැඩි වේලාවක් ගියේ නෑ, හෙමින් ගිය අස්සයා නිසා නස්රුදින් හුඟක් පහුවුණා. නස්රුදින්ව පහු කරලා දාලා අනෙක් පිරිස ඈතට දඩයමේ ගියා.

ලොව පළමු සෙල් ෆෝනය මේකද? වසර 75ක් පැරණි පින්තූරයේ රහස හෙළි වෙයිද?

බලන්න මේ තරුණිය ජංගම දුරකතනයක් කනේ තියා ගෙන පාර දිගේ කතා කර කර යනවා! අද නම් මේ වගේ දසුනක් ගමක පාරක වුනත් ඔබ දැක ඇතුවාට සැකයක් නැහැ. ඒත් මේ දර්ශනය කැමරාවට නඟා ඇත්තේ මීට අවුරුදු 75කට පෙරයි!

1938 දී ඇමෙරිකාවේ වීදියක ගමන් කළ මේ යුවතියගේ අතට වර්තමානයේ අප පාවිච්චි කරනා තාලේ සෙල් ෆෝනයක් (ජංගම දුරකතනයක්) ආවෙ කොහොමද?

ඒ කාලයේ මේ වගේ දෙයක් නිපදවීම තියා මෙවැන්නක් ගැන හිතලවත් නොතිබුණා නම් මෙම දර්ශනය චිත‍්‍රපටයකට ගත් නිර්මාණයක්ද? සමහර අය කීවේ චිත‍්‍රපටය තුළින් අනාගතය දැකීමක් ලෙස මෙම දසුන සලකන්න පුළුවන් කියලයි. අනාගතය පරිකල්පනය කළ අවස්ථා චිත‍්‍රපටවල ඕනෑ තරම් තිබුණා. මේ වගේ

මේ රූප පෙළ මේ වන විට යූටියුබ් (YouTube) එක හරහා ලක්ෂ තුනකට වැඩි වාර ගණනක් සංසරණය වෙලා තියෙනවා. වර්ණ චිත‍්‍රපට එන්නට පෙරාතුව කළු සුදු ක‍්‍රමයට කැමරාවට නගන ලද මෙහි රහස පසුගිය දා හෙළි වුණා. මෙම තරුණිය තමාගේ මීමිත්තණිය යැයි යුටියුබ් ග‍්‍රාහකයෙක් හෙළි කළා.

අනාගතයට යාමක් ද? මෙහි දැක්වෙන්නේ ඇමරිකාවේ ඩුපොන්ට් ආයතනයෙන් පිට වී යන තරුණ සේවිකාවන් පිරිසක්. එයින් එක් තරුණියක් අතේ ඇති ජංගම දුරකතනයකින් කතා කරමින් යනවා ඔබට පෙනෙනවා ඇති. වසර 75කට ප…

දියණිය උපන් මොහොතේ පියා ගත් පින්තූරය අන්තර් ජාලය කළඹයි! වෛද්‍යවරයාගේ අතේ එල්ලී එළියට ආ ළදැරිය මෙන්න!

ජීවිතයේ විස්මිත මොහොතවල් ඡායාරූපයට නැඟීම වාසනාවත් එක්ක සිදු වන දෙයක්. එහෙම වාසනාවක් ලද මාපිය යුවලක් තමන් ගත් ජීවිතයේ අමතක නොවන පින්තූරය ‘මුහුණු පොතේ’ පළ කළා. මොහොතකින් එය අන්තර්ජාලය පුරා ‘කුණාටුවක්’ මෙන් හඹා ගියා.

මෙලොව එළිය දකින්න මොහොතකට පෙර පුංචි නෙවායි මව් කුස හිඳිමින් තම උදව්වට ආ වෛද්‍යවරයාගේ ඇඟිල්ලේ එල්ලූන හැටි!

මුල්ම ඇපල් 1 පරිගණකය ලෝක වාර්තාවක් තියයිද? ඇපල් සමාගමේ ආරම්භය හෙළිකරන මෙතෙක් පළ නොවූ ඡායාරූපයක්!

ඇපල් පරිගණකය පටන් ගත් හැටි දැන් දකින කොටත් පුදුම හිතෙනවා. ඒ මුල් ම ඇපල් පරිගණකය අළෙවි කරන්න ගෙනියන්න පෙර පෙට්ටිවල අසුරා ස්ටීව් ජොබ්ස්ගේ නිදන කාමරයේ තැන්පත් කර තිබූ ආකාරය දැක්වෙන ඡායාරූපයක් පසුගිය දා ප‍්‍රථමවරට හෙළිදරවු වුණා.

මේ ඡායාරූපයට නගා තියෙන්නේ 1976 දියි. එතකොට ස්ටීව් ජොබ්ස්ට (Steve Jobs) වයස 21යි. ඔහුගේ මිතුරු ස්ටීව් වොස්නියැක් (Steve Wozniak) සමග එක්ව ඔවුන් දෙදෙනා මේ මුල්ම ඇපල් පරිගණක තැනුවේ ස්ටීව් ජොබ්ස්ගේ මාපියන්ගේ ගෙදර ගරාජයකයි. ඔවුන් ඒ තැනූ මූල් පරිගණක 50 තැන්පත් කරල තිබුණු ආකාරය දැක්වෙන මේ විරල ඡායාරූපය නිකුත් කරනු ලැබුවේ ලබන නොවැම්බර් 16 වැනිදා වෙන්දේසියට තැබෙන දැනට හොඳම තත්වයේ ඇති පැරණි ම ඇපල් පරිගණකය එළි දැක්වීම වෙනුවෙන්.

මෙය දැනට ලෝකයේ ඇති වටිනාම සන්නම ලෙස සැලකෙන ඇපල් පරිගණකයේ ආරම්භක තත්වය තේරුම ගන්නත් හොඳ අවස්ථාවක්. මේ සන්නමෙහි අද වටිනාකම පවුම් බිලියන 60ක්.

ඇපල් පරිගණකයේ ආරම්භය දැක්වෙන මේ කිසිදා එළියට නො පැමිණි ඡායාරූපයක්. ඒ මුල් ම ඇපල් පරිගණකය අළෙවි කරන්න ගෙනියන්න පෙර 1976 දී පෙට්ටිවල අසුරා ස්ටීව් ජොබ්ස්ගේ නිදන කාමරයේ තැන්පත් කර තිබූ ආකාරය දැක්වෙන ඡායාරූපයක් පසුග…

මහා භූමිකම්පාවකින් පසු පාකිස්ථාන මුහුදෙන් මතු වූ ලෝකයේ අලූත් ම දූපත!

පසුගියදා පාකිස්ථානයේ ප‍්‍රබල භූමිකම්පාවක් ඇති වුණා. 7.8ක් වූ ඒ භූමිකම්පාවෙන් බලූකිස්ථානය අසල මුහුදේ අලූත් දූපතක් මතු වුණා. ලෝකයේ අලූත් ම දූපත එයයි.

සල්සාලා කෝහ් (Zalzala Koh) යනුවෙන් ඒ දූපත නම් කරලා තියෙනවා. දාල්බන්දින්වලට සැතැපම් 145ක් ගිනිකොන දෙසින් හටගත් මේ භූම්කම්පාව නිසා දැන් එය බලන්න සංචාරකයන් වගේම පාකිස්ථාන වැසියන් වැල නොකැඩි එනවා. ඒ දූපතටත් ගොඩ වෙනවා. ගිනිගන්නාසුලූ වායුව, විස දුම් ආදිය ඇති බව අනතුරු හැෙඟව්වත් ඒවා ගනන් නොගෙනයි, ඔවුන් එහි එන්නෙ.

ඒ දූපතේ පිපිරුණු මඩ, වැලි, ගල් මුසු බිම මත මුහුදු සතුන්ගේ මළ සිරුරු, විශේෂයෙන් ම මාළුන් මළකුණු පිරිලා තියෙනවා.

මෙන්න ලෝකයේ අලූත් ම දූපත අහසට පෙනෙන හැටි. මේ මඩ කන්ද මීටර් 15ක් 20ක් විතර උස ඇති. මිනිසුන්ට ඒ මත ඇවිද ගෙන යා හැකි තරමට එහි බිම ඝනකම් කියලයි, කියන්නෙ.