Skip to main content

කළු කුහරයේ මුහුණුවර වෙනස් වේ! අලූත් ම තාරකා විද්‍යාත්මක මතය මෙන්න!

මෙතෙක් කලක් තාරකා විද්‍යාඥයන් සිතා සිටියේ කළු කුහරයක් (black hole) කියන්නේ අවට ඇති සියලූ දේම, ආලෝකය පවා, උරා ගන්නා, කිසිම ආකාශ වස්තුවකට ගැලවී යා නොදී ගිල ගන්නා අඳුරු ආවාටයකටයි. එයට හසුවන ආලෝක කිරණ පවා සදහටම උරා ගන්නා නිසා ඒවා ‘පෙනෙන්නේ’ කළු පාටටයි. ඒ නිසා තමයි, ඒවාට ‘කෘෂ්ණාවාට’ කියලත් කියන්නෙ.

මෙතෙක් සිතා සිටියේ මේ කළු කුහර වටකුරු හැඩයක් ඇතැයි කියා නමුත් ඒවායේ හැඩය ඊට වඩා වෙනස් යැයි දැන් තාරකා විද්‍යාඥයන් විසින් සොයා ගෙන තියෙනවා. ඒත් ඒක ඔප්පු කරන්න හැකි තාක්ෂණයක් තවම සොයා ගෙන නැහැ.

ඇත්ත වශයෙන් නම් කළු කුහර කියන්නේ අදෘශ්‍යමාන දෙයක්. ඒවායේ ගුරුත්වාකර්ෂණය නිසා ආලෝක කිරණ කිසිවකටවත් ගැලවී යන්න පුළුවන්කමක් නැහැ.

ඒත් විද්‍යාඥයන් විශ්වාස කරනවා, ඒවායේ මායිම් තියෙනවා කියලා. ඒ මායිම් සලකන්නේ ඒවා තුළට ඇද ගන්නා සියල්ලේම අවාසනය සිදු වන අද්දරක් හැටියටයි. ඒ කළුකුහර තුළට ඇද ගන්නා මොහොතේ එම ද්‍රව්‍යවලින් නිකුත්වන විකිරණවලින් ඒ මායිම් අපට දැක ගන්න පුළුවන්.

 
කළුකුහරයක හැඩය වක් අඩසඳක් වගෙයි, කියලයි විද්‍යාඥයන් දැන් කියන්නෙ. බර්ක්ලේහී තාරකා විද්‍යාඥයන් අපේ ක්ෂීරපථය මැදින් ධනු රාශිය ඔස්සේ පෙනෙන ‘සැජිටේරියස් ඒ’(Sagittarius A) කළුකුහර නිරීක්ෂණය කිරීමෙනුයි, ඔවුන් මෙසේ නිගමනය කරලා තියෙන්නෙ.

මෙසේ කළුකුහර තුළට ඇද ගන්නා මොහොතේ ඒවායේ මායිම්වලදී ඒ ද්‍රව්‍යවලින් විකිරණ නිකුත් වෙනවායි යන අදහස මත පිහිටා ගෙනයි, ඇමරිකාවේ කැලිෆෝනියා විශ්ව විද්‍යාලයේ අයිමාන් බින් කම්රුද්දීන් ඒ මායිම් මෙසේ නිර්ණය කරල තියෙන්නෙ. එහි ප‍්‍රතිඵලයක් වශයෙන් තමයි ඔහු මේ පින්තූරය ඇමරිකානු තාරකා විද්‍යා සංගමයේ 221 වැනි සැසිවාරයට පසුගියදා ඉදිරිපත් කළේ.

මේ කළුකුරයක පින්තූරයක් සැකසූ ප‍්‍රථම වතාව වෙන්න පුළුවන්. එහි සීමාවන් දැක්වෙන ආකාරයට කළුකුහරයේ හැඩය වක් අඩසඳක් වගෙයි. එක් අතකින් හරියට ඇමීබාවෙකු යමක් ගිලගන්න හදනවා වාගෙයි. මේ අනුව ඒවාට ඇත්තේ කලින් බොහෝ දෙනෙකු සිතා සිටි පරිදි වටකුරු බැලූනයක හැඩයක් නොවන බව පෙනෙනවා.

”කළුකුහරයක වටා ඇති මායිමේ භෞතික විද්‍යාත්මක පැත්තෙන් අලේ උනන්දුව වඩවන හුඟාක් දේ සිද්ධ වෙනවා. එය ගිල ගන්නා දේවලින් ආලෝක කිරණ විමෝචනය කෙරෙනවා.” කම්රුද්දීන් ‘ලයිව් සයන්ස්’ (LiveScience) වෙබ් අඩවියට මේ ගැන විස්තර කරමින් කීවා.

”තාක්ෂණික පැත්තෙන් බැලූවොත් අපට හරියටම කළුකුහරය පෙනෙන්නේ නැහැ. ඒත් ඒ වෙනුවට අපට පුළුවන්කම තියෙනවා, එහි ක්ෂිතිජය අද්දර සිදුවන දේ හඳුනා ගන්න.” ඔහු පවසනවා.

කම්රුද්දීන් ඉදිරිපත් කළ මේ පින්තූරය තාරකා විද්‍යාත්මකව සැකසූ එකක් පමණක් නොවෙයි, විශේෂ ගුවන්විදුලි දුරේක්ෂ ඇතුළු නොයෙකුත් නවීන උපකරණ යොදා ගෙන ලබා ගන්නා පිළිබිඹු විග‍්‍රහ කොට අර්ථ දැක්වීමට භාවිත කරන නවීන තාරකා විද්‍යාත්මක ක‍්‍රමවේදයන් අනුව සැකසූ එකක්.

මේ සඳහා විශේෂ ව්‍යාපෘතියක් ඇති කර තියෙනවා, ඉවෙන්ට් හොරයිසන් ටෙලස්කෝපය (Event Horizon Telescope) යන නමින්. එයින් ලොව පුරා ස්ථාපිත කර ඇති ගුවන්විදුලි දුරේක්ෂ ජාලයෙන් ම අභ්‍යවකාශය පුරා ඉතා දුර පිහිටි වස්තූන් පිළිබඳව තොරතුරු ලබා ගන්නවා.

කළුකුහරයක් වටේට සිදුවන දේ නිරීක්ෂණය කරන්න බලාපොරොත්තු වන්නේ මේ ගුවන්විදුලි දුරේක්ෂ ජාලයෙන් තමයි. ඒ තරම් පුළුල් පරාසයක විහිදී ජාලයකින් පමණයි, මෙවැනි කළුකුහරයක වන සිදුවීම් දැක ගත සැක්කේ.

මෙහිදී තොරතුරු එක් රැස් කිරීමට වසර කීපයක් ගත වෙනවා. සමහර විට ඒ කළුකුහරයේ පිළිබිඹුවක් අපට වසර පහක් යන්නට මත්තෙන් ලබා ගත හැකි වේවි. මේ පිළිබඳව බර්ක්ලේ තාරකා විද්‍යාඥයකු වූ ජේසන් ඩෙක්ස්ටර් විශ්වාසය පළ කරනවා. ඔහු කම්රුද්දීන්ට මේ කටයුත්තේ දී උදවු කළ අයෙක්.

 
මේ කලින් කළුකුහරය චිත‍්‍රශිල්පියකු දුටු හැටියි. දැන් එහි හැඩය ගැන නිගමනය හුඟක් වෙනස්.

මේ නව දුරේක්ෂය දැනටමත් අපේ මන්දාකිණිය වූ ක්ෂීරපථයෙහි මැදින් ධනු රාශිය අසලින් පෙනෙන ‘සැජිටේරියස් ඒ’ නමින් යුත් කළුකුහරයෙහි මූලික තොරතුරු එක්රැස් කර ගෙන තියෙනවා.

ඒ දත්ත සියල්ල විමර්ශණය කර එක් එක් හැඩතලවලට දමා අවසානයේ දී නිගමනය කර තියෙනවා, එහි හැඩය වක් අඩසඳකට සමානයි කියා. එහෙත් සම්පූර්ණ හැඩතලයක පිළිබිඹුවක් ලබා ගන්නට තවත් කාලයක් යාවි.



Comments

Popular posts from this blog

ලෝකයේ වටිනාම මුද්දරය වෙන්දේසියට! දැනට ඇත්තේ ලෝකෙටම එකයි!

මුද්දර එකතු කිරීම (Philately) විනෝදාංශයක් වගේම හොඳ ආදායම් මාර්ගයක්. පුංචි වුණාට තැපැල් මුද්දරයක් කියන්නේ රටක ඉතිහාසය කියාපාන කැඩපතක්. රටකින් රටකට හොඳ හිත පතුරුවමින් යන සංස්කෘතික තානාපතිවරයෙක්!

ඒ වගේ පැරණි තැපැල් මුද්දරයක් එහි මුහුණත සඳහන් වටිනාකමට හුඟක් වැඩිවෙන වෙලාවල් තියෙනවා. එහෙම වෙන්නේ ඒවායේ ඇති දුලබකම නිසයි.

ඒ වගේ 1873 දී ලිපිගොනු ගොඩක් අස්සේ තිබී හමුවුණු පාවිච්චි කළ ශත එකේ තැපැල් මුද්දරයක් පසුව වෙළෙඳ පොළේ දී සිලිං හයකට විකුණුණා. බි‍්‍රතාන්‍ය ගයානාව (British Guiana) විසින් නිකුත් කළ ශත එකේ දම්පාට තැපැල් මුද්දරය (1c Magenta stamp) දැන් යළිත් වෙන්දේසිය සඳහා වෙළෙඳපොළට ඇවිත්. අද, වසර 141කට පසු, එයට මුද්දර වෙන්දේසියේ දී ඇමරිකන් ඩොලර් මිලියන 20ක මුදලක් ලැබේවි යැයි විශ්වාස කරනවා.

මෑතදී ‘ලොව වඩාත් වටිනාම මුද්දරය’ ලෙස හඳුන්වනු ලැබූ මේ පැති අටේ හැඩැති තැපැල් මුද්දරය 2014 ජූනි මාසයේ 17 වැනිදා ඇමරිකාවේ නිව්යෝක්හිදී ප‍්‍රසිද්ධ වෙන්දේසියේ විකිණීමට නියමිතයි.

මෙය දැනට ලෝකයේ සුරක්ෂිතව ඉතිරි වී ඇති මේ වර්ගයේ එකම මුද්දරය ලෙස සැලකෙනවා. මෙය නිකුත් කරන ලද්දේ 1856දියි. බි‍්‍රතාන්‍ය ගයානාවේ තැපැල් මහතා…

MH370 මැලේසියානු ගුවන්යාන අබිරහස! ලෝකයේ අබිරහස් ලෙස අතුරුදන් වුණු ගුවන්යානා 10 මෙන්න!

පසුගිය සතියේ (මාර්තු 8 වැනිදා) අතුරුදන් වූ පිසැරි අංක එම්එච්370 මැලේසියානු මගී ගුවන්යානයට වූ දේ තවමත් අබිරහසක්. රටවල් 10 ගුවන්යානා, නැව්, චන්ද්‍රිකා රැසක් මේ අබිරහස විසඳන්න තවමත් වෙහෙසෙනවා.

ඒත් මෙය දැනටමත් නොවිසඳෙන අබිරහසක් පත් වෙන ලකුණු පහළ වෙලා!

ලොව පළමු සෙල් ෆෝනය මේකද? වසර 75ක් පැරණි පින්තූරයේ රහස හෙළි වෙයිද?

බලන්න මේ තරුණිය ජංගම දුරකතනයක් කනේ තියා ගෙන පාර දිගේ කතා කර කර යනවා! අද නම් මේ වගේ දසුනක් ගමක පාරක වුනත් ඔබ දැක ඇතුවාට සැකයක් නැහැ. ඒත් මේ දර්ශනය කැමරාවට නඟා ඇත්තේ මීට අවුරුදු 75කට පෙරයි!

1938 දී ඇමෙරිකාවේ වීදියක ගමන් කළ මේ යුවතියගේ අතට වර්තමානයේ අප පාවිච්චි කරනා තාලේ සෙල් ෆෝනයක් (ජංගම දුරකතනයක්) ආවෙ කොහොමද?

ඒ කාලයේ මේ වගේ දෙයක් නිපදවීම තියා මෙවැන්නක් ගැන හිතලවත් නොතිබුණා නම් මෙම දර්ශනය චිත‍්‍රපටයකට ගත් නිර්මාණයක්ද? සමහර අය කීවේ චිත‍්‍රපටය තුළින් අනාගතය දැකීමක් ලෙස මෙම දසුන සලකන්න පුළුවන් කියලයි. අනාගතය පරිකල්පනය කළ අවස්ථා චිත‍්‍රපටවල ඕනෑ තරම් තිබුණා. මේ වගේ

මේ රූප පෙළ මේ වන විට යූටියුබ් (YouTube) එක හරහා ලක්ෂ තුනකට වැඩි වාර ගණනක් සංසරණය වෙලා තියෙනවා. වර්ණ චිත‍්‍රපට එන්නට පෙරාතුව කළු සුදු ක‍්‍රමයට කැමරාවට නගන ලද මෙහි රහස පසුගිය දා හෙළි වුණා. මෙම තරුණිය තමාගේ මීමිත්තණිය යැයි යුටියුබ් ග‍්‍රාහකයෙක් හෙළි කළා.

අනාගතයට යාමක් ද? මෙහි දැක්වෙන්නේ ඇමරිකාවේ ඩුපොන්ට් ආයතනයෙන් පිට වී යන තරුණ සේවිකාවන් පිරිසක්. එයින් එක් තරුණියක් අතේ ඇති ජංගම දුරකතනයකින් කතා කරමින් යනවා ඔබට පෙනෙනවා ඇති. වසර 75කට ප…

නස්රුදින්ගේ වේළීමේ රහස! අලුත්ම නස්රුදින් කතාවක්!

නස්රුදින්ගේ පොහොසත් මිතුරෙක් ඔහුට කතා කළා, ඒ මිතුරාත් ඔහුගේ පිරිසත් එක්ක දින කීපයක් තිස්සේ දඩයමේ යන්න. මුල් ම දවසේ ඔවුන් නස්රුදින්ට දුන්නෙ බොහොම හෙමින් යන අස්සයෙක්. දඩයමට යන්න පටන් අරන් වැඩි වේලාවක් ගියේ නෑ, හෙමින් ගිය අස්සයා නිසා නස්රුදින් හුඟක් පහුවුණා. නස්රුදින්ව පහු කරලා දාලා අනෙක් පිරිස ඈතට දඩයමේ ගියා.

දියණිය උපන් මොහොතේ පියා ගත් පින්තූරය අන්තර් ජාලය කළඹයි! වෛද්‍යවරයාගේ අතේ එල්ලී එළියට ආ ළදැරිය මෙන්න!

ජීවිතයේ විස්මිත මොහොතවල් ඡායාරූපයට නැඟීම වාසනාවත් එක්ක සිදු වන දෙයක්. එහෙම වාසනාවක් ලද මාපිය යුවලක් තමන් ගත් ජීවිතයේ අමතක නොවන පින්තූරය ‘මුහුණු පොතේ’ පළ කළා. මොහොතකින් එය අන්තර්ජාලය පුරා ‘කුණාටුවක්’ මෙන් හඹා ගියා.

මෙලොව එළිය දකින්න මොහොතකට පෙර පුංචි නෙවායි මව් කුස හිඳිමින් තම උදව්වට ආ වෛද්‍යවරයාගේ ඇඟිල්ලේ එල්ලූන හැටි!

මුල්ම ඇපල් 1 පරිගණකය ලෝක වාර්තාවක් තියයිද? ඇපල් සමාගමේ ආරම්භය හෙළිකරන මෙතෙක් පළ නොවූ ඡායාරූපයක්!

ඇපල් පරිගණකය පටන් ගත් හැටි දැන් දකින කොටත් පුදුම හිතෙනවා. ඒ මුල් ම ඇපල් පරිගණකය අළෙවි කරන්න ගෙනියන්න පෙර පෙට්ටිවල අසුරා ස්ටීව් ජොබ්ස්ගේ නිදන කාමරයේ තැන්පත් කර තිබූ ආකාරය දැක්වෙන ඡායාරූපයක් පසුගිය දා ප‍්‍රථමවරට හෙළිදරවු වුණා.

මේ ඡායාරූපයට නගා තියෙන්නේ 1976 දියි. එතකොට ස්ටීව් ජොබ්ස්ට (Steve Jobs) වයස 21යි. ඔහුගේ මිතුරු ස්ටීව් වොස්නියැක් (Steve Wozniak) සමග එක්ව ඔවුන් දෙදෙනා මේ මුල්ම ඇපල් පරිගණක තැනුවේ ස්ටීව් ජොබ්ස්ගේ මාපියන්ගේ ගෙදර ගරාජයකයි. ඔවුන් ඒ තැනූ මූල් පරිගණක 50 තැන්පත් කරල තිබුණු ආකාරය දැක්වෙන මේ විරල ඡායාරූපය නිකුත් කරනු ලැබුවේ ලබන නොවැම්බර් 16 වැනිදා වෙන්දේසියට තැබෙන දැනට හොඳම තත්වයේ ඇති පැරණි ම ඇපල් පරිගණකය එළි දැක්වීම වෙනුවෙන්.

මෙය දැනට ලෝකයේ ඇති වටිනාම සන්නම ලෙස සැලකෙන ඇපල් පරිගණකයේ ආරම්භක තත්වය තේරුම ගන්නත් හොඳ අවස්ථාවක්. මේ සන්නමෙහි අද වටිනාකම පවුම් බිලියන 60ක්.

ඇපල් පරිගණකයේ ආරම්භය දැක්වෙන මේ කිසිදා එළියට නො පැමිණි ඡායාරූපයක්. ඒ මුල් ම ඇපල් පරිගණකය අළෙවි කරන්න ගෙනියන්න පෙර 1976 දී පෙට්ටිවල අසුරා ස්ටීව් ජොබ්ස්ගේ නිදන කාමරයේ තැන්පත් කර තිබූ ආකාරය දැක්වෙන ඡායාරූපයක් පසුග…

හොල්මන් පින්තූර කතන්දර පෙළක්! මේවා දැකල බය වෙන්න එපා!

රාති‍්‍ර කාලයට අඳුරේ දී ඔබව බියපත් කරන හැම රටකටම, හැම සමාජයකම තියෙනවා. ඇත්තටම හොල්මන් තියෙනවා කියල ඔප්පු කරන්න හොල්මන්වල පින්තූර ගන්න අයත් ඉන්නවා. මේ ඒ විදියට ගත්තු පින්තූර පෙළක්!


අවුරුදු ගානක් තිස්සෙ විවිධ අවස්ථාවලදි ගත්තු පින්තූර තමයි, මේ තියෙන්නේ. මෙහි ඉන්නවා, ඝාතනය කළ වහල් සේවකයන්, රෝහල්වල වධබන්ධනවලට ලක්ව මියගිය රෝගීන්, අතීතයට එක් වූ මුහුදු නැවියන් ආදී නොයෙක් අය. මොවුන්ගේ හොල්මන් කතා අහපු බොහොම දෙනෙක් බියට පත් වුණා. තාමත් අහන අයගේ ඇඟ හිරි වැටෙනවා.

මහා භූමිකම්පාවකින් පසු පාකිස්ථාන මුහුදෙන් මතු වූ ලෝකයේ අලූත් ම දූපත!

පසුගියදා පාකිස්ථානයේ ප‍්‍රබල භූමිකම්පාවක් ඇති වුණා. 7.8ක් වූ ඒ භූමිකම්පාවෙන් බලූකිස්ථානය අසල මුහුදේ අලූත් දූපතක් මතු වුණා. ලෝකයේ අලූත් ම දූපත එයයි.

සල්සාලා කෝහ් (Zalzala Koh) යනුවෙන් ඒ දූපත නම් කරලා තියෙනවා. දාල්බන්දින්වලට සැතැපම් 145ක් ගිනිකොන දෙසින් හටගත් මේ භූම්කම්පාව නිසා දැන් එය බලන්න සංචාරකයන් වගේම පාකිස්ථාන වැසියන් වැල නොකැඩි එනවා. ඒ දූපතටත් ගොඩ වෙනවා. ගිනිගන්නාසුලූ වායුව, විස දුම් ආදිය ඇති බව අනතුරු හැෙඟව්වත් ඒවා ගනන් නොගෙනයි, ඔවුන් එහි එන්නෙ.

ඒ දූපතේ පිපිරුණු මඩ, වැලි, ගල් මුසු බිම මත මුහුදු සතුන්ගේ මළ සිරුරු, විශේෂයෙන් ම මාළුන් මළකුණු පිරිලා තියෙනවා.

මෙන්න ලෝකයේ අලූත් ම දූපත අහසට පෙනෙන හැටි. මේ මඩ කන්ද මීටර් 15ක් 20ක් විතර උස ඇති. මිනිසුන්ට ඒ මත ඇවිද ගෙන යා හැකි තරමට එහි බිම ඝනකම් කියලයි, කියන්නෙ.

දුර්ලභ ගණයේ සේයා රුවක්! නවසීලන්තයේ ධීවරයකුගේ නවතම ගොදුරක්!

මෙය ලියැවෙන්නේ කලාතුරකින් හමු වන ඡායාරූපයක් ඔබ වෙත ඉදිරිපත් කරන්නයි. අන්තර් ජාලය පුරා මේ වන විටත් වැඩි දෙනකුගේ අවධානය දිනා ගෙන තියෙනවා.

මේ ඡායාරූපයෙන් කියැවෙන්නේ මිනීමරු සුදු මෝරකුගේ ඉරණම දැක්වෙන කතාවක්. පසුගිය සතියෙදි නවසීලන්තයේ මුහුදේදි ගත්තු එකක්.

MH370 මැලේසියානු ගුවන්යාන අබිරහස : නියමුවාම යානය බලෙන් ගෙන ගියාද?

2014 මාර්තු 16 වැනිදා

අනතුරට පත් යානයේ නියමුවා වූ සහාරි අහමඞ් ෂා දේශපාලන උමතුවකින් පෙළෙන්නකු ලෙස දැන් සැක කරනවා. එම්එච්370 යානය නියමුවා ලෙස සේවයට වාර්තා කරන්නට පෙර ඔහු මැලේසියාවේ විරුද්ධ පක්ෂ නායකයා වූ අන්වර් ඒබ‍්‍රහම්ට එරෙහිව පැවති නඩු විභාගයට බලන්නට ගිය බවක් ෆෙඩරල් පරීක්ෂක නිලධාරින් කියනවා.