Skip to main content

මේ මිහිපිටින් වඳ වී යාමේ තර්ජනයට වඩාත් ළං වූ මැඩගස්කරයේ ලීමරයන්!

මේ මිහිපිටින් වඳ වී යාමේ තර්ජනයට වඩාත් ළං වූ සතුන් ලෙස මැඩගස්කරයේ ලීමරයන් නම් කර තියෙනවා. ඔවුන්ගේ අහේතුවට වාසස්ථාන අහිමි වීමේ අවදානමක් බිහි වෙලා! එයට හේතුව වී ඇත්තේ මැඩගස්කරයේ ඇති ඝර්ම කලාපීය වනාන්තර එළිපෙහෙළි කිරීමයි. මේ වන විනාශය අනවසරයෙන් සිදු වන්නක්. ඒ හැරෙන්නට දඩයක්කරුවන්ගෙන්ද ඔවුන්ට හානි පැමිණෙනවා.

 
වඳ වී යාමේ ඉමේ - නව සමීක්ෂණයකට අනුව ලීමරයන් ලෝකයෙන් තුරන් වීමේ වඩාත් ලොකුම තර්ජනය ඇති සතුන් ලෙස සැලකෙනවා.

මේ බව අනාවරණය වන්නේ මැඩගස්කරයේ ලීමරයන් පිළිබඳව කළ අලූත් ම අධ්‍යයනයකින්. මේ විනාශයේ තරම තක්සේරු කර ඇත්තේ සොබාදහම සුරැකීම පිළිබඳ අන්තර්ජාතික සංගමයේ (IUCN) සත්ව විශේෂ සංරක්ෂණ කොමිසම විසිනුයි. පසුගිය දා කෙරුණු මෙම හෙළිදරවුවට අනුව මිහිමතින් වඩාත් ඉක්මනින් තුරන් වී යා හැකි පෘෂ්ඨවංශික සතුන් කාණ්ඩය වශයෙන් මේ මැඩගස්කර ලීමරයන් හඳුන්වා තියෙනවා.

ලීමරයන් අපේ උණහපුළුවන්ට නෑකම් කියන සතුන් විශේෂයක්. ලොව වැඩිම ලීමර විශේෂ ඇත්තේ මැඩගස්කරය කියන දූපතේයි. එහි මෙතෙක් හඳුනා ගෙන ඇති වෙසෙන ලීමර විශේෂ 103 අතුරින් විශේෂ 10ක් එරට අගනුවර වූ ඇන්ටනාරිවෝ ආශ‍්‍රිත ප‍්‍රදේශයේ වෙසෙන අතර ඉන් විශේෂ නවයක් ම වඳ වී යාමේ තර්ජනයට ලක් වෙලා තියෙනවා. මොවුන්ගේ පින්තූර livescience.com වෙබ් අඩවියේ දකින්න පුළුවන්.

මේ සමීක්ෂණයෙන් හෙළි වුණේ අනෙක් සියලූ ම ක්ෂීරපායීන් විතරක් නෙවෙයි, උරගයන්, උභයජීවීන්, කුරුල්ලන් හා අස්ථි මසුන් අතරිනුත් වැඩියෙන් ම වඳ වී යාමේ අවදානමට ලක්ව ඇත්තේ ලීමරයන් බවයි.

මැඩගස්කරයේ පි‍්‍රමාටාවන් පිළිබඳ IUCN උපදේශක වශයෙන් කි‍්‍රයා කරන්නේ කි‍්‍රස්ටෝෆ් ෂ්විට්සර්ය. ඔහු එක්සත් රාජධානියේ බි‍්‍රස්ටල් සත්වෝද්‍යානයේ පි‍්‍රමාටාවන් පිළිබඳ පර්යේෂණ ප‍්‍රධානියායි. ”අපේ සමීක්ෂණයෙන් හෙළි වූ දෙයින් අප ගල්ගැහී ගියා. ලෝකයේ කිසිම තැනක නැති තරම් පි‍්‍රමාටාවන් විශේෂ වැඩි ම ගණනක් මැඩගස්කරයේ වඳ වී යාමේ අවදානමට ලක් වී ඇති බව අපට පෙනී ගියා.” ඔහු ඒ ගැන කරුණු දක්වන්නේ එහෙමයි.

 
මේ ලීමරයන්ටත් අනවසර දැව කැපීම් හා දඩයම් කිරීම් නිසා වඳ වී යාමේ අවදානමක්.

”අපේ ප‍්‍රතිඵලවලින් පසු අපි විශ්වාස කරනවා පෘෂ්ඨවංශික සත්ව කාණ්ඩ අතරින් වැඩිම තර්ජනයක් ඇත්තේත් ඒ සතුන්ට බව.” ඔහු වැඩිදුරටත් කියනවා.

ලයිව්සයන්ස් වෙබ් අඩවිය සඳහන් කරන විදියට ලීමර විශේෂ වඳ වී යාමේ තර්ජනය මට්ටම් තුනකින් සිදු වෙනවා. ‘වඳ වී යාමට ඉතා ආසන්න තත්වයක් ඇති’ 23ක්, ‘වඳ වී යාමේ තර්ජනයට ලක් වූ’ 52ක්, ‘අවදානමට ලක්විය හැකි’ 19 ක් ආදී වශයෙන් ඒවා දක්වා තියෙනවා. 2005 දී IUCN රතු දත්ත පොතට එක් කරන ලද ඇස්මේන්තුවලට වඩා මෙය පිළිවෙළින් සියයට 10, 21 හා 17 වශයෙන් වැඩිවීමක් පෙන්වනවා.

අතීතයේ මෙන් නොව දැන් සතුන්ට වැඩිම තර්ජනය එල්ල වී තියෙන්නේ අනවසර දඩයක්කාරයන් ගෙන්.
සතුන්ගේ ස්වාභාවික වාසභූමි විනාශ වීම ගැන චෝදනා එල්ල වන්නේ එරට පවතින දිළිඳු කම හා දේශපාලන අස්ථාවරත්වය නිසා ඇති වන තත්වයන්ටයි.

මැඩගස්කරයේ ආර්ථිකය රැදී පවතින්නේ ඒ දිවයිනේ ජෛවවිවිධත්වය ගැන උනන්දුවෙන් එහි ඇදී එන සංචාරකයන් මතයි. ලීමරයන් දරුණු ලෙස අඩු වී ගියොත් එයින් රටේ ආර්ථිකයට බලවත් පහරක් වදිනවා මෙන් ම ඉන් මතුවන තත්වයන් නිසා ලීමරයන්ගේ විනාශයටද මග පෑදෙනවා.

ඉතාමත් භයානක ලෙස වඳ වී යාමේ තර්ජනයට ලක් වූ යන ලේබලය අලූතින් ම අලවා ඇත්තේ ‘ඉන්ද්‍රි’ (indri) නමින් හැඳින්වෙන විශාලතම ලීමර විශේෂයයි. ජීවිත කාලයට එකම සහකාරියක සමග පමණක් වෙසෙන මේ ලීමර විශේෂය මැඩගස්කර වාසීන් සලකන්නේ ‘ශුද්ධ සත්ව විශේෂයක්’ ලෙසයි. ඔවුන් ඒ සත්වයා හඳුන්වන්නේ මානවයාගේ ‘ආදී සහෝදරයා’ ලෙසයි. මැඩම් බර්ත්ගේ මී ලීමරයා (Madame Berthe's mouse lemur) යනුවෙන් හැඳින්වෙන ලොව කුඩාම පි‍්‍රමාටාවා බරින් ග්රෑම් 30ක් පමණයි. අනික් විශේෂය ‘නිල් ඇස් ඇති කළු ලීමරයා (blue-eyed black lemur) තමයි, මිනිසා හැරුණු විට නිල් ඇස් ඇති එකම පි‍්‍රමාටාවා වන්නේ. උතුරේ නිජබිම කර ගත් කී‍්‍රඩාශීලී ලීමරයන් දැනට ඉතිරිව ඇත්තේ 18 දෙනකු පමණයි.

ලීමරයන්ට මේ නම ලැබුණේ රෝම දේවකතාවල එන භූතාත්මවලට කියන නම අනුව යමිනුයි. ඒ ඔවුන්ගේ නිශාචර හැසිරීම් හා ලැසි චලන ගති ලක්ෂණ නිසයි.

Comments

  1. ලිමරයත් කලවැද්දා වගේ සතෙක්නේ තොරතුරු වලට ස්තුති

    ReplyDelete

Post a Comment

Popular posts from this blog

ලෝකයේ වටිනාම මුද්දරය වෙන්දේසියට! දැනට ඇත්තේ ලෝකෙටම එකයි!

මුද්දර එකතු කිරීම (Philately) විනෝදාංශයක් වගේම හොඳ ආදායම් මාර්ගයක්. පුංචි වුණාට තැපැල් මුද්දරයක් කියන්නේ රටක ඉතිහාසය කියාපාන කැඩපතක්. රටකින් රටකට හොඳ හිත පතුරුවමින් යන සංස්කෘතික තානාපතිවරයෙක්!

ඒ වගේ පැරණි තැපැල් මුද්දරයක් එහි මුහුණත සඳහන් වටිනාකමට හුඟක් වැඩිවෙන වෙලාවල් තියෙනවා. එහෙම වෙන්නේ ඒවායේ ඇති දුලබකම නිසයි.

ඒ වගේ 1873 දී ලිපිගොනු ගොඩක් අස්සේ තිබී හමුවුණු පාවිච්චි කළ ශත එකේ තැපැල් මුද්දරයක් පසුව වෙළෙඳ පොළේ දී සිලිං හයකට විකුණුණා. බි‍්‍රතාන්‍ය ගයානාව (British Guiana) විසින් නිකුත් කළ ශත එකේ දම්පාට තැපැල් මුද්දරය (1c Magenta stamp) දැන් යළිත් වෙන්දේසිය සඳහා වෙළෙඳපොළට ඇවිත්. අද, වසර 141කට පසු, එයට මුද්දර වෙන්දේසියේ දී ඇමරිකන් ඩොලර් මිලියන 20ක මුදලක් ලැබේවි යැයි විශ්වාස කරනවා.

මෑතදී ‘ලොව වඩාත් වටිනාම මුද්දරය’ ලෙස හඳුන්වනු ලැබූ මේ පැති අටේ හැඩැති තැපැල් මුද්දරය 2014 ජූනි මාසයේ 17 වැනිදා ඇමරිකාවේ නිව්යෝක්හිදී ප‍්‍රසිද්ධ වෙන්දේසියේ විකිණීමට නියමිතයි.

මෙය දැනට ලෝකයේ සුරක්ෂිතව ඉතිරි වී ඇති මේ වර්ගයේ එකම මුද්දරය ලෙස සැලකෙනවා. මෙය නිකුත් කරන ලද්දේ 1856දියි. බි‍්‍රතාන්‍ය ගයානාවේ තැපැල් මහතා…

MH370 මැලේසියානු ගුවන්යාන අබිරහස! ලෝකයේ අබිරහස් ලෙස අතුරුදන් වුණු ගුවන්යානා 10 මෙන්න!

පසුගිය සතියේ (මාර්තු 8 වැනිදා) අතුරුදන් වූ පිසැරි අංක එම්එච්370 මැලේසියානු මගී ගුවන්යානයට වූ දේ තවමත් අබිරහසක්. රටවල් 10 ගුවන්යානා, නැව්, චන්ද්‍රිකා රැසක් මේ අබිරහස විසඳන්න තවමත් වෙහෙසෙනවා.

ඒත් මෙය දැනටමත් නොවිසඳෙන අබිරහසක් පත් වෙන ලකුණු පහළ වෙලා!

ලොව පළමු සෙල් ෆෝනය මේකද? වසර 75ක් පැරණි පින්තූරයේ රහස හෙළි වෙයිද?

බලන්න මේ තරුණිය ජංගම දුරකතනයක් කනේ තියා ගෙන පාර දිගේ කතා කර කර යනවා! අද නම් මේ වගේ දසුනක් ගමක පාරක වුනත් ඔබ දැක ඇතුවාට සැකයක් නැහැ. ඒත් මේ දර්ශනය කැමරාවට නඟා ඇත්තේ මීට අවුරුදු 75කට පෙරයි!

1938 දී ඇමෙරිකාවේ වීදියක ගමන් කළ මේ යුවතියගේ අතට වර්තමානයේ අප පාවිච්චි කරනා තාලේ සෙල් ෆෝනයක් (ජංගම දුරකතනයක්) ආවෙ කොහොමද?

ඒ කාලයේ මේ වගේ දෙයක් නිපදවීම තියා මෙවැන්නක් ගැන හිතලවත් නොතිබුණා නම් මෙම දර්ශනය චිත‍්‍රපටයකට ගත් නිර්මාණයක්ද? සමහර අය කීවේ චිත‍්‍රපටය තුළින් අනාගතය දැකීමක් ලෙස මෙම දසුන සලකන්න පුළුවන් කියලයි. අනාගතය පරිකල්පනය කළ අවස්ථා චිත‍්‍රපටවල ඕනෑ තරම් තිබුණා. මේ වගේ

මේ රූප පෙළ මේ වන විට යූටියුබ් (YouTube) එක හරහා ලක්ෂ තුනකට වැඩි වාර ගණනක් සංසරණය වෙලා තියෙනවා. වර්ණ චිත‍්‍රපට එන්නට පෙරාතුව කළු සුදු ක‍්‍රමයට කැමරාවට නගන ලද මෙහි රහස පසුගිය දා හෙළි වුණා. මෙම තරුණිය තමාගේ මීමිත්තණිය යැයි යුටියුබ් ග‍්‍රාහකයෙක් හෙළි කළා.

අනාගතයට යාමක් ද? මෙහි දැක්වෙන්නේ ඇමරිකාවේ ඩුපොන්ට් ආයතනයෙන් පිට වී යන තරුණ සේවිකාවන් පිරිසක්. එයින් එක් තරුණියක් අතේ ඇති ජංගම දුරකතනයකින් කතා කරමින් යනවා ඔබට පෙනෙනවා ඇති. වසර 75කට ප…

නස්රුදින්ගේ වේළීමේ රහස! අලුත්ම නස්රුදින් කතාවක්!

නස්රුදින්ගේ පොහොසත් මිතුරෙක් ඔහුට කතා කළා, ඒ මිතුරාත් ඔහුගේ පිරිසත් එක්ක දින කීපයක් තිස්සේ දඩයමේ යන්න. මුල් ම දවසේ ඔවුන් නස්රුදින්ට දුන්නෙ බොහොම හෙමින් යන අස්සයෙක්. දඩයමට යන්න පටන් අරන් වැඩි වේලාවක් ගියේ නෑ, හෙමින් ගිය අස්සයා නිසා නස්රුදින් හුඟක් පහුවුණා. නස්රුදින්ව පහු කරලා දාලා අනෙක් පිරිස ඈතට දඩයමේ ගියා.

දියණිය උපන් මොහොතේ පියා ගත් පින්තූරය අන්තර් ජාලය කළඹයි! වෛද්‍යවරයාගේ අතේ එල්ලී එළියට ආ ළදැරිය මෙන්න!

ජීවිතයේ විස්මිත මොහොතවල් ඡායාරූපයට නැඟීම වාසනාවත් එක්ක සිදු වන දෙයක්. එහෙම වාසනාවක් ලද මාපිය යුවලක් තමන් ගත් ජීවිතයේ අමතක නොවන පින්තූරය ‘මුහුණු පොතේ’ පළ කළා. මොහොතකින් එය අන්තර්ජාලය පුරා ‘කුණාටුවක්’ මෙන් හඹා ගියා.

මෙලොව එළිය දකින්න මොහොතකට පෙර පුංචි නෙවායි මව් කුස හිඳිමින් තම උදව්වට ආ වෛද්‍යවරයාගේ ඇඟිල්ලේ එල්ලූන හැටි!

මුල්ම ඇපල් 1 පරිගණකය ලෝක වාර්තාවක් තියයිද? ඇපල් සමාගමේ ආරම්භය හෙළිකරන මෙතෙක් පළ නොවූ ඡායාරූපයක්!

ඇපල් පරිගණකය පටන් ගත් හැටි දැන් දකින කොටත් පුදුම හිතෙනවා. ඒ මුල් ම ඇපල් පරිගණකය අළෙවි කරන්න ගෙනියන්න පෙර පෙට්ටිවල අසුරා ස්ටීව් ජොබ්ස්ගේ නිදන කාමරයේ තැන්පත් කර තිබූ ආකාරය දැක්වෙන ඡායාරූපයක් පසුගිය දා ප‍්‍රථමවරට හෙළිදරවු වුණා.

මේ ඡායාරූපයට නගා තියෙන්නේ 1976 දියි. එතකොට ස්ටීව් ජොබ්ස්ට (Steve Jobs) වයස 21යි. ඔහුගේ මිතුරු ස්ටීව් වොස්නියැක් (Steve Wozniak) සමග එක්ව ඔවුන් දෙදෙනා මේ මුල්ම ඇපල් පරිගණක තැනුවේ ස්ටීව් ජොබ්ස්ගේ මාපියන්ගේ ගෙදර ගරාජයකයි. ඔවුන් ඒ තැනූ මූල් පරිගණක 50 තැන්පත් කරල තිබුණු ආකාරය දැක්වෙන මේ විරල ඡායාරූපය නිකුත් කරනු ලැබුවේ ලබන නොවැම්බර් 16 වැනිදා වෙන්දේසියට තැබෙන දැනට හොඳම තත්වයේ ඇති පැරණි ම ඇපල් පරිගණකය එළි දැක්වීම වෙනුවෙන්.

මෙය දැනට ලෝකයේ ඇති වටිනාම සන්නම ලෙස සැලකෙන ඇපල් පරිගණකයේ ආරම්භක තත්වය තේරුම ගන්නත් හොඳ අවස්ථාවක්. මේ සන්නමෙහි අද වටිනාකම පවුම් බිලියන 60ක්.

ඇපල් පරිගණකයේ ආරම්භය දැක්වෙන මේ කිසිදා එළියට නො පැමිණි ඡායාරූපයක්. ඒ මුල් ම ඇපල් පරිගණකය අළෙවි කරන්න ගෙනියන්න පෙර 1976 දී පෙට්ටිවල අසුරා ස්ටීව් ජොබ්ස්ගේ නිදන කාමරයේ තැන්පත් කර තිබූ ආකාරය දැක්වෙන ඡායාරූපයක් පසුග…

හොල්මන් පින්තූර කතන්දර පෙළක්! මේවා දැකල බය වෙන්න එපා!

රාති‍්‍ර කාලයට අඳුරේ දී ඔබව බියපත් කරන හැම රටකටම, හැම සමාජයකම තියෙනවා. ඇත්තටම හොල්මන් තියෙනවා කියල ඔප්පු කරන්න හොල්මන්වල පින්තූර ගන්න අයත් ඉන්නවා. මේ ඒ විදියට ගත්තු පින්තූර පෙළක්!


අවුරුදු ගානක් තිස්සෙ විවිධ අවස්ථාවලදි ගත්තු පින්තූර තමයි, මේ තියෙන්නේ. මෙහි ඉන්නවා, ඝාතනය කළ වහල් සේවකයන්, රෝහල්වල වධබන්ධනවලට ලක්ව මියගිය රෝගීන්, අතීතයට එක් වූ මුහුදු නැවියන් ආදී නොයෙක් අය. මොවුන්ගේ හොල්මන් කතා අහපු බොහොම දෙනෙක් බියට පත් වුණා. තාමත් අහන අයගේ ඇඟ හිරි වැටෙනවා.

දුර්ලභ ගණයේ සේයා රුවක්! නවසීලන්තයේ ධීවරයකුගේ නවතම ගොදුරක්!

මෙය ලියැවෙන්නේ කලාතුරකින් හමු වන ඡායාරූපයක් ඔබ වෙත ඉදිරිපත් කරන්නයි. අන්තර් ජාලය පුරා මේ වන විටත් වැඩි දෙනකුගේ අවධානය දිනා ගෙන තියෙනවා.

මේ ඡායාරූපයෙන් කියැවෙන්නේ මිනීමරු සුදු මෝරකුගේ ඉරණම දැක්වෙන කතාවක්. පසුගිය සතියෙදි නවසීලන්තයේ මුහුදේදි ගත්තු එකක්.

මහා භූමිකම්පාවකින් පසු පාකිස්ථාන මුහුදෙන් මතු වූ ලෝකයේ අලූත් ම දූපත!

පසුගියදා පාකිස්ථානයේ ප‍්‍රබල භූමිකම්පාවක් ඇති වුණා. 7.8ක් වූ ඒ භූමිකම්පාවෙන් බලූකිස්ථානය අසල මුහුදේ අලූත් දූපතක් මතු වුණා. ලෝකයේ අලූත් ම දූපත එයයි.

සල්සාලා කෝහ් (Zalzala Koh) යනුවෙන් ඒ දූපත නම් කරලා තියෙනවා. දාල්බන්දින්වලට සැතැපම් 145ක් ගිනිකොන දෙසින් හටගත් මේ භූම්කම්පාව නිසා දැන් එය බලන්න සංචාරකයන් වගේම පාකිස්ථාන වැසියන් වැල නොකැඩි එනවා. ඒ දූපතටත් ගොඩ වෙනවා. ගිනිගන්නාසුලූ වායුව, විස දුම් ආදිය ඇති බව අනතුරු හැෙඟව්වත් ඒවා ගනන් නොගෙනයි, ඔවුන් එහි එන්නෙ.

ඒ දූපතේ පිපිරුණු මඩ, වැලි, ගල් මුසු බිම මත මුහුදු සතුන්ගේ මළ සිරුරු, විශේෂයෙන් ම මාළුන් මළකුණු පිරිලා තියෙනවා.

මෙන්න ලෝකයේ අලූත් ම දූපත අහසට පෙනෙන හැටි. මේ මඩ කන්ද මීටර් 15ක් 20ක් විතර උස ඇති. මිනිසුන්ට ඒ මත ඇවිද ගෙන යා හැකි තරමට එහි බිම ඝනකම් කියලයි, කියන්නෙ.

MH370 මැලේසියානු ගුවන්යාන අබිරහස : නියමුවාම යානය බලෙන් ගෙන ගියාද?

2014 මාර්තු 16 වැනිදා

අනතුරට පත් යානයේ නියමුවා වූ සහාරි අහමඞ් ෂා දේශපාලන උමතුවකින් පෙළෙන්නකු ලෙස දැන් සැක කරනවා. එම්එච්370 යානය නියමුවා ලෙස සේවයට වාර්තා කරන්නට පෙර ඔහු මැලේසියාවේ විරුද්ධ පක්ෂ නායකයා වූ අන්වර් ඒබ‍්‍රහම්ට එරෙහිව පැවති නඩු විභාගයට බලන්නට ගිය බවක් ෆෙඩරල් පරීක්ෂක නිලධාරින් කියනවා.