Skip to main content

අද 165 වැනි උපන්දිනය සමරන තෝමස් අල්වා එඩිසන්ගේ නුදුටු පැති

අද 2012 පෙබරවාරි 11 වැනිදා. තෝමස් අල්වා එඩිසන්ගේ 165 වැනි ජන්ම දිනය අදට යෙදී තිබේ. ඔහු උපන්නේ 1847 පෙබරවාරි 11 වැනිදා ඇමෙරිකාවේ ඔහියෝ ප‍්‍රාන්තයේ මිලාන්වලදීය. මියගියේ 1931 ඔක්තෝබර් 18 වැනිදා නිව්ජර්සි ප‍්‍රාන්තයේ වෙස්ට් ඔරේන්ජ්හිදීය.



ලෝකයේ නව නිපැයුම්කරුවන් අතර විශිෂ්ටතමයා ලෙස සැලකෙන ඇමරිකාවේ තෝමස් අල්වා එඩිසන් නව නිපැයුම් 1300කට පමණ හිමිකම් කියන්නෙකි. එහෙත් ඔහු නිසි අයුරින් පාසල් ගිය දරුවකු නොවීය. ඔහු කුඩා කල හැම විට ම අමුතු ප‍්‍රශ්න ඇසූ අයකු විය. ඒ නිසා ම අසල්වැසියන් සිතුවේ ඔහු ‘පමණට වඩා පැහිච්ච’ ළමයකු ලෙසය. වරක් ඔහුගේ මවට ඔහුගේ ගුරුවරයා කීවේ ඔහු ‘මොළේ අවුල් කර ගත් නරක’ ළමයකු බවය. ඒ කතාවෙන් කෝපයට පත් වෘත්තියෙන් ගුරුවරියක වූ එඩිසන්ගේ මව ඔහු පාසලෙන් ඉවත් කර ගෙන තමා ම ඉගැන්වීමට පටන් ගත්තාය. එඩිසන් ඉක්මනින් ම පොතපත කියවීමට පුරුදු විය. කියවූ හැම පොතක් ම ඔහුට එසැණ කටපාඩම් හිටියේය. පොතක පිටු පෙරළන වේගයෙන් ම කියවීමට ද ඔහුට හැකියාව තිබුණේය.


වැඩිපුර විද්‍යා පොත් කියවීමට යොමු වූ ඔහු තමන්ගේ ම කුඩා රසායනාගාරයක් තනා ගෙන විවිධ අත්හදා බැලීම් කරන්නට විය. ඒ සඳහා අවශ්‍ය රසායන ද්‍රව්‍ය හා උපකරණ මිල දී ගැනීම සඳහා ඔහු වයස අවුරුදු 12 දී රැකියාවකට ගියේය. ඒ දුම්රියේ පුවත්පත් අළෙවි කළ ළමයකු ලෙසය. ඔහු එයින් සෑහීමකට පත් වූයේ නැත. පරණ මුද්‍රණ යන්ත‍්‍රයක් මිල දී ගෙන එය දුම්රියේ ම තබා ගෙන තමාගේ සතිපතා පුවත්පතක් නිකුත් කරන්නට විය. එය දුම්රිය මැදිරියක් තුළ මුද්‍රණය කළ ලොව එකම පුවත්පත විය. ඔහු දුම්රිය මැදිරියක මුල්ලක සිය අත්හදා බැලීම් සඳහා රසායනාගාරයක් ද ආරම්භ කළේය. එහෙත් අවාසනාවකට එහි හටගත් ගින්නක් නිසා ඔහුත් ඔහුගේ උපකරණත් දුම්රියෙන් එළියට විසි කෙරිණ.

1862 දී තරුණ එඩිසන්ට වාසනාව පෑදුණේය. දුවන දුම්රියකට අසුවන්නට ගිය කුඩා ළමයකු බේරා ගත්තේය. ඒ ගැන පැහැදුණු ඒ ළමයාගේ පියා ඔහුට ත්‍යාගයක් දීමට මුදල් නැති නිසා විදුලි පණිවුඩ යැවීමේ ශිල්පය ඉගැන්වීමට කැමැත්ත පළ කළේය. එඩිසන් එකපයින්ම ඊට කැමති විය.


ඔහුගේ එකම විද්‍යාත්මක සොයා ගැනීම
නව නිපැයුම් 1300ක් ලොවට දායාද කළ තෝමස් අල්වා එඩිසන්ගේ ඒ නව නිපැයුම් අතර සත්‍ය වශයෙන් ම විද්‍යාත්මක යැයි කිව හැකි නව සොයා ගැනීම් ඇත්තේ එකම එකක් පමණය. එය රික්තයක් තුළින් විදුලිය ගමන් කිරීම පිළිබඳ න්‍යායකි. එය එඩිසන් ආචරණය (Edison's effect) යනුවෙන් හැඳින්වෙයි. ඒ සංකල්පය සඳහා හිමිකම් පතක් ලබා ගත්තද ඉදිරියේ දී ඉන් ලැබිය හැකි ප‍්‍රයෝජන ගැන හැඟීමක් ඔහුට තිබුණේ නැත. ඔහු එය අමතක කර දමා වෙනත් නිපැයුම් කෙරෙහි යොමු විය. කෙසේ නමුත් එඩිසන් ආචරණය පසුව මුළු ඉලෙක්ට්‍රොනිික කර්මාන්තයේ ම පදනම විය. රේඩියෝව, ටෙලිවිෂනය ඇතුළු දහසකුත් එකක් ඉලෙක්ට්‍රොනික නිෂ්පාදන ආවේ ඒ අනුවය. ඒත් ඒ කිසිවකට හිමිකම් පතක් ලබා ගැනීමට තරම් අනාගත දැක්මක් ද ඔහු තුළ නොවීය.

එඩිසන්ට නොතිබුණු පෙර දැක්ම
නව නිපැයුම් රැසක් කළ තෝමස් අල්වා එඩිසන් කිසිදාක ‘හඬක්’ නොඇසූ සම්පූර්ණයෙන් ම බිහිරි පුද්ගලයෙකි. එහෙත් ඔහු කළ එක් විශිෂ්ට නිර්මාණයක් හඬ හා සම්බන්ධය. ඒ ග‍්‍රැමෆෝනයයි. හඬ පටිගත කොට නැවත ඇසිය හැකි ග‍්‍රැමෆෝනය සොයා ගත් ඔහු එදා එය සංගීතය හා විනෝදය සැපයිය හැකි මාධ්‍යයක් ලෙස සැලකුවේ නැත. ඔහු එහි දුටුවේ ව්‍යාපාරික හා අධ්‍යාපන කටයුතුවලට යොදා ගැනීමට ඇති හැකියාවයි. ඔහුගේ පෙරදැක්මට අනුව ඉන් ලද හැකි ප‍්‍රයෝජන මෙසේය: කියවන විට ලිවීම සඳහා යොදා ගැනීම, අන්ධ අයට අවශ්‍ය තැටි ගත කිරීම, කට හඬින් ඉතිහාස කථා තැටි ගත කිරීම, කථන භාෂා සංරක්ෂණය, සුච්චාරණය ඉගැන්වීම, වෙලාව කියන ඔරලෝසුවලට යොදා ගැනීම ආදියයි. එහෙත් අද ඒ සියල්ල අබිබවා ‘හඬ පටිගත කිරීම’ කොතරම් දුර ගොස් ඇද්දැයි අද අපි ලොව පුරා භාවිත කරන නව නිපැයුම් දෙස බලා ඔබම තීරණය කරන්න.

ඔහුගේ තවත් අපූරු නව නිර්මාණයක් වූ ‘චලන චිත‍්‍රපටය’ ගැන ඔහු එදා ප‍්‍රසිද්ධියේ මෙසේ කියා තිබේ: ”ඇමරිකානුවන් කැමති චලන චිත‍්‍රපට ශාලාව තුළ විවේකීව, නිස්කලංකව, නිහඬව ගත කරන්නයි.” ඔහු මේ ප‍්‍රකාශය කර තිබුණේ 1926 දී නිව්යෝක් ටයිම්ස් පත‍්‍රයටය. ”ඒ නිසා ඔවුන්ට තිරය මත චලනයට අමතරව කථාව ඇසුණොත් එයින් රූපය දැකීමට බාධාවක් වෙනවා. ඒ වගේ ම නළුවාගේ කථාව කලින් ලියන්නත් සිදු වෙනවා. ඒ අදහස කවදාවත් කි‍්‍රයාවට නැංවිය හැකි ප‍්‍රායෝගික එකක් නෙවෙයි” චිත‍්‍රපටය කියන විස්මිත නිර්මාණය බිහි කළ පුද්ගලයා එදා ඒ ගැන කියූ දේ සහ අද එය පත්ව ඇති තත්වය ඔබම සසඳා බලන්න.

Comments

  1. වටිනා බ්ලොග් එකක්....සින්ඩියේ තියෙන පුහු හිස් බ්ලොග් වලට හොද මග පෙන්වීමක්...මේ වගේ හරවත් ලිපි ලියන්න ශක්තිය ලැබේවා..

    ReplyDelete
  2. Edison ge nava nipayum lokaya venas kala.
    Vadagath Lipiyak. Thanx Malkakulu!

    ReplyDelete

Post a Comment

Popular posts from this blog

ලෝකයේ වටිනාම මුද්දරය වෙන්දේසියට! දැනට ඇත්තේ ලෝකෙටම එකයි!

මුද්දර එකතු කිරීම (Philately) විනෝදාංශයක් වගේම හොඳ ආදායම් මාර්ගයක්. පුංචි වුණාට තැපැල් මුද්දරයක් කියන්නේ රටක ඉතිහාසය කියාපාන කැඩපතක්. රටකින් රටකට හොඳ හිත පතුරුවමින් යන සංස්කෘතික තානාපතිවරයෙක්!

ඒ වගේ පැරණි තැපැල් මුද්දරයක් එහි මුහුණත සඳහන් වටිනාකමට හුඟක් වැඩිවෙන වෙලාවල් තියෙනවා. එහෙම වෙන්නේ ඒවායේ ඇති දුලබකම නිසයි.

ඒ වගේ 1873 දී ලිපිගොනු ගොඩක් අස්සේ තිබී හමුවුණු පාවිච්චි කළ ශත එකේ තැපැල් මුද්දරයක් පසුව වෙළෙඳ පොළේ දී සිලිං හයකට විකුණුණා. බි‍්‍රතාන්‍ය ගයානාව (British Guiana) විසින් නිකුත් කළ ශත එකේ දම්පාට තැපැල් මුද්දරය (1c Magenta stamp) දැන් යළිත් වෙන්දේසිය සඳහා වෙළෙඳපොළට ඇවිත්. අද, වසර 141කට පසු, එයට මුද්දර වෙන්දේසියේ දී ඇමරිකන් ඩොලර් මිලියන 20ක මුදලක් ලැබේවි යැයි විශ්වාස කරනවා.

මෑතදී ‘ලොව වඩාත් වටිනාම මුද්දරය’ ලෙස හඳුන්වනු ලැබූ මේ පැති අටේ හැඩැති තැපැල් මුද්දරය 2014 ජූනි මාසයේ 17 වැනිදා ඇමරිකාවේ නිව්යෝක්හිදී ප‍්‍රසිද්ධ වෙන්දේසියේ විකිණීමට නියමිතයි.

මෙය දැනට ලෝකයේ සුරක්ෂිතව ඉතිරි වී ඇති මේ වර්ගයේ එකම මුද්දරය ලෙස සැලකෙනවා. මෙය නිකුත් කරන ලද්දේ 1856දියි. බි‍්‍රතාන්‍ය ගයානාවේ තැපැල් මහතා…

MH370 මැලේසියානු ගුවන්යාන අබිරහස! ලෝකයේ අබිරහස් ලෙස අතුරුදන් වුණු ගුවන්යානා 10 මෙන්න!

පසුගිය සතියේ (මාර්තු 8 වැනිදා) අතුරුදන් වූ පිසැරි අංක එම්එච්370 මැලේසියානු මගී ගුවන්යානයට වූ දේ තවමත් අබිරහසක්. රටවල් 10 ගුවන්යානා, නැව්, චන්ද්‍රිකා රැසක් මේ අබිරහස විසඳන්න තවමත් වෙහෙසෙනවා.

ඒත් මෙය දැනටමත් නොවිසඳෙන අබිරහසක් පත් වෙන ලකුණු පහළ වෙලා!

ලොව පළමු සෙල් ෆෝනය මේකද? වසර 75ක් පැරණි පින්තූරයේ රහස හෙළි වෙයිද?

බලන්න මේ තරුණිය ජංගම දුරකතනයක් කනේ තියා ගෙන පාර දිගේ කතා කර කර යනවා! අද නම් මේ වගේ දසුනක් ගමක පාරක වුනත් ඔබ දැක ඇතුවාට සැකයක් නැහැ. ඒත් මේ දර්ශනය කැමරාවට නඟා ඇත්තේ මීට අවුරුදු 75කට පෙරයි!

1938 දී ඇමෙරිකාවේ වීදියක ගමන් කළ මේ යුවතියගේ අතට වර්තමානයේ අප පාවිච්චි කරනා තාලේ සෙල් ෆෝනයක් (ජංගම දුරකතනයක්) ආවෙ කොහොමද?

ඒ කාලයේ මේ වගේ දෙයක් නිපදවීම තියා මෙවැන්නක් ගැන හිතලවත් නොතිබුණා නම් මෙම දර්ශනය චිත‍්‍රපටයකට ගත් නිර්මාණයක්ද? සමහර අය කීවේ චිත‍්‍රපටය තුළින් අනාගතය දැකීමක් ලෙස මෙම දසුන සලකන්න පුළුවන් කියලයි. අනාගතය පරිකල්පනය කළ අවස්ථා චිත‍්‍රපටවල ඕනෑ තරම් තිබුණා. මේ වගේ

මේ රූප පෙළ මේ වන විට යූටියුබ් (YouTube) එක හරහා ලක්ෂ තුනකට වැඩි වාර ගණනක් සංසරණය වෙලා තියෙනවා. වර්ණ චිත‍්‍රපට එන්නට පෙරාතුව කළු සුදු ක‍්‍රමයට කැමරාවට නගන ලද මෙහි රහස පසුගිය දා හෙළි වුණා. මෙම තරුණිය තමාගේ මීමිත්තණිය යැයි යුටියුබ් ග‍්‍රාහකයෙක් හෙළි කළා.

අනාගතයට යාමක් ද? මෙහි දැක්වෙන්නේ ඇමරිකාවේ ඩුපොන්ට් ආයතනයෙන් පිට වී යන තරුණ සේවිකාවන් පිරිසක්. එයින් එක් තරුණියක් අතේ ඇති ජංගම දුරකතනයකින් කතා කරමින් යනවා ඔබට පෙනෙනවා ඇති. වසර 75කට ප…

නස්රුදින්ගේ වේළීමේ රහස! අලුත්ම නස්රුදින් කතාවක්!

නස්රුදින්ගේ පොහොසත් මිතුරෙක් ඔහුට කතා කළා, ඒ මිතුරාත් ඔහුගේ පිරිසත් එක්ක දින කීපයක් තිස්සේ දඩයමේ යන්න. මුල් ම දවසේ ඔවුන් නස්රුදින්ට දුන්නෙ බොහොම හෙමින් යන අස්සයෙක්. දඩයමට යන්න පටන් අරන් වැඩි වේලාවක් ගියේ නෑ, හෙමින් ගිය අස්සයා නිසා නස්රුදින් හුඟක් පහුවුණා. නස්රුදින්ව පහු කරලා දාලා අනෙක් පිරිස ඈතට දඩයමේ ගියා.

දියණිය උපන් මොහොතේ පියා ගත් පින්තූරය අන්තර් ජාලය කළඹයි! වෛද්‍යවරයාගේ අතේ එල්ලී එළියට ආ ළදැරිය මෙන්න!

ජීවිතයේ විස්මිත මොහොතවල් ඡායාරූපයට නැඟීම වාසනාවත් එක්ක සිදු වන දෙයක්. එහෙම වාසනාවක් ලද මාපිය යුවලක් තමන් ගත් ජීවිතයේ අමතක නොවන පින්තූරය ‘මුහුණු පොතේ’ පළ කළා. මොහොතකින් එය අන්තර්ජාලය පුරා ‘කුණාටුවක්’ මෙන් හඹා ගියා.

මෙලොව එළිය දකින්න මොහොතකට පෙර පුංචි නෙවායි මව් කුස හිඳිමින් තම උදව්වට ආ වෛද්‍යවරයාගේ ඇඟිල්ලේ එල්ලූන හැටි!

හොල්මන් පින්තූර කතන්දර පෙළක්! මේවා දැකල බය වෙන්න එපා!

රාති‍්‍ර කාලයට අඳුරේ දී ඔබව බියපත් කරන හැම රටකටම, හැම සමාජයකම තියෙනවා. ඇත්තටම හොල්මන් තියෙනවා කියල ඔප්පු කරන්න හොල්මන්වල පින්තූර ගන්න අයත් ඉන්නවා. මේ ඒ විදියට ගත්තු පින්තූර පෙළක්!


අවුරුදු ගානක් තිස්සෙ විවිධ අවස්ථාවලදි ගත්තු පින්තූර තමයි, මේ තියෙන්නේ. මෙහි ඉන්නවා, ඝාතනය කළ වහල් සේවකයන්, රෝහල්වල වධබන්ධනවලට ලක්ව මියගිය රෝගීන්, අතීතයට එක් වූ මුහුදු නැවියන් ආදී නොයෙක් අය. මොවුන්ගේ හොල්මන් කතා අහපු බොහොම දෙනෙක් බියට පත් වුණා. තාමත් අහන අයගේ ඇඟ හිරි වැටෙනවා.

මුල්ම ඇපල් 1 පරිගණකය ලෝක වාර්තාවක් තියයිද? ඇපල් සමාගමේ ආරම්භය හෙළිකරන මෙතෙක් පළ නොවූ ඡායාරූපයක්!

ඇපල් පරිගණකය පටන් ගත් හැටි දැන් දකින කොටත් පුදුම හිතෙනවා. ඒ මුල් ම ඇපල් පරිගණකය අළෙවි කරන්න ගෙනියන්න පෙර පෙට්ටිවල අසුරා ස්ටීව් ජොබ්ස්ගේ නිදන කාමරයේ තැන්පත් කර තිබූ ආකාරය දැක්වෙන ඡායාරූපයක් පසුගිය දා ප‍්‍රථමවරට හෙළිදරවු වුණා.

මේ ඡායාරූපයට නගා තියෙන්නේ 1976 දියි. එතකොට ස්ටීව් ජොබ්ස්ට (Steve Jobs) වයස 21යි. ඔහුගේ මිතුරු ස්ටීව් වොස්නියැක් (Steve Wozniak) සමග එක්ව ඔවුන් දෙදෙනා මේ මුල්ම ඇපල් පරිගණක තැනුවේ ස්ටීව් ජොබ්ස්ගේ මාපියන්ගේ ගෙදර ගරාජයකයි. ඔවුන් ඒ තැනූ මූල් පරිගණක 50 තැන්පත් කරල තිබුණු ආකාරය දැක්වෙන මේ විරල ඡායාරූපය නිකුත් කරනු ලැබුවේ ලබන නොවැම්බර් 16 වැනිදා වෙන්දේසියට තැබෙන දැනට හොඳම තත්වයේ ඇති පැරණි ම ඇපල් පරිගණකය එළි දැක්වීම වෙනුවෙන්.

මෙය දැනට ලෝකයේ ඇති වටිනාම සන්නම ලෙස සැලකෙන ඇපල් පරිගණකයේ ආරම්භක තත්වය තේරුම ගන්නත් හොඳ අවස්ථාවක්. මේ සන්නමෙහි අද වටිනාකම පවුම් බිලියන 60ක්.

ඇපල් පරිගණකයේ ආරම්භය දැක්වෙන මේ කිසිදා එළියට නො පැමිණි ඡායාරූපයක්. ඒ මුල් ම ඇපල් පරිගණකය අළෙවි කරන්න ගෙනියන්න පෙර 1976 දී පෙට්ටිවල අසුරා ස්ටීව් ජොබ්ස්ගේ නිදන කාමරයේ තැන්පත් කර තිබූ ආකාරය දැක්වෙන ඡායාරූපයක් පසුග…

දුර්ලභ ගණයේ සේයා රුවක්! නවසීලන්තයේ ධීවරයකුගේ නවතම ගොදුරක්!

මෙය ලියැවෙන්නේ කලාතුරකින් හමු වන ඡායාරූපයක් ඔබ වෙත ඉදිරිපත් කරන්නයි. අන්තර් ජාලය පුරා මේ වන විටත් වැඩි දෙනකුගේ අවධානය දිනා ගෙන තියෙනවා.

මේ ඡායාරූපයෙන් කියැවෙන්නේ මිනීමරු සුදු මෝරකුගේ ඉරණම දැක්වෙන කතාවක්. පසුගිය සතියෙදි නවසීලන්තයේ මුහුදේදි ගත්තු එකක්.

මහා භූමිකම්පාවකින් පසු පාකිස්ථාන මුහුදෙන් මතු වූ ලෝකයේ අලූත් ම දූපත!

පසුගියදා පාකිස්ථානයේ ප‍්‍රබල භූමිකම්පාවක් ඇති වුණා. 7.8ක් වූ ඒ භූමිකම්පාවෙන් බලූකිස්ථානය අසල මුහුදේ අලූත් දූපතක් මතු වුණා. ලෝකයේ අලූත් ම දූපත එයයි.

සල්සාලා කෝහ් (Zalzala Koh) යනුවෙන් ඒ දූපත නම් කරලා තියෙනවා. දාල්බන්දින්වලට සැතැපම් 145ක් ගිනිකොන දෙසින් හටගත් මේ භූම්කම්පාව නිසා දැන් එය බලන්න සංචාරකයන් වගේම පාකිස්ථාන වැසියන් වැල නොකැඩි එනවා. ඒ දූපතටත් ගොඩ වෙනවා. ගිනිගන්නාසුලූ වායුව, විස දුම් ආදිය ඇති බව අනතුරු හැෙඟව්වත් ඒවා ගනන් නොගෙනයි, ඔවුන් එහි එන්නෙ.

ඒ දූපතේ පිපිරුණු මඩ, වැලි, ගල් මුසු බිම මත මුහුදු සතුන්ගේ මළ සිරුරු, විශේෂයෙන් ම මාළුන් මළකුණු පිරිලා තියෙනවා.

මෙන්න ලෝකයේ අලූත් ම දූපත අහසට පෙනෙන හැටි. මේ මඩ කන්ද මීටර් 15ක් 20ක් විතර උස ඇති. මිනිසුන්ට ඒ මත ඇවිද ගෙන යා හැකි තරමට එහි බිම ඝනකම් කියලයි, කියන්නෙ.

MH370 මැලේසියානු ගුවන්යාන අබිරහස : නියමුවාම යානය බලෙන් ගෙන ගියාද?

2014 මාර්තු 16 වැනිදා

අනතුරට පත් යානයේ නියමුවා වූ සහාරි අහමඞ් ෂා දේශපාලන උමතුවකින් පෙළෙන්නකු ලෙස දැන් සැක කරනවා. එම්එච්370 යානය නියමුවා ලෙස සේවයට වාර්තා කරන්නට පෙර ඔහු මැලේසියාවේ විරුද්ධ පක්ෂ නායකයා වූ අන්වර් ඒබ‍්‍රහම්ට එරෙහිව පැවති නඩු විභාගයට බලන්නට ගිය බවක් ෆෙඩරල් පරීක්ෂක නිලධාරින් කියනවා.