Skip to main content

දුරදක්නය ආවේ ළමයින්ගේ සොයා ගැනීමක් නිසාද? ලන්දේසි කටකතාවක් නිසා ඉතාලියේ උපන් දුරදක්නය

මීට අවුරුදු හාරසීයකට විතර ඉස්සර ඕලන්දය (අද නෙදර්ලන්තය) කියන රටේ හිටියා, ඇස් කන්නාඩි හදන්නෙක්, හෑන්ස් ලිපර්ෂී (Hans Lippershey 1587-1619) කියලා. සම්පූර්ණ නම කිව්වොත් ජොහැන්නස් ලිපර්ෂි. ළඟ පෙනීම අඩු අයට පෙනීම වැඩි කර ගන්න ඔහු තැනූ කාචවලින් යුත් ඇස් කන්නාඩි ප‍්‍රයෝජනවත් වුණා. දවසක් ඔහු ළඟ වැඩ පුහුණු වෙමින් සිටි ළමයෙක් කාච තනමින් ඉන්න අතරෙදි අහම්බෙන් තමා තනමින් සිටි එක් කාචයක් ඉදිරියෙන් තවත් කාචයක් තබා ඒ තුළින් බැලූ විට දුර ඇති දේ ළං වී පෙනෙන බව දැක්කා. ඔහු ඒ බව ලිපර්ෂීට කී විට ඔහු ඉන් පිනා ගියා. ඊළඟට ඔහු කළේ ඒ කාච දෙක බට දෙකකට සවිකර, ඒවා යා කර ලොව මුල් ම දුරදක්නය බිහි කිරීමයි. ඔහු ඒ දුරදැකිය හැකි අපූරු උපකරණය (ඒකට ඒකාලෙ දුරදක්නය කීවේ නෑ.)  ඕලන්ද රජයට විකුණන්නට කල්පනා කළා. ඕලන්ද රජය ඊට කැමති වුණා. ඒත් යුද කටයුතුවලට මේ උපකරණයේ ඇති ප‍්‍රයෝජනය තේරුම් ගත්  ඕලන්ද රජය එය ‘යුද රහසක්’ ලෙස සලකා රටින් පිට යන්න දුන්නේ නෑ.


තවත් කතාවක් තියෙනවා, ලිපර්ෂි ඔහුගේ ඇස් කන්නාඩි සාප්පුවේ වැඩ කරමින් සිටිය දී ඒ අසල සෙල්ලම් කරමින් උන් කුඩා ළමයින් දෙදෙනෙකුගේ කතාවකට අහම්බෙන් කන්දෙන්න ඔහු සිදුවෙලා තියෙනවා. ළමයින් දෙන්නා සෙල්ලම් කරමින් සිටියේ ඔහු තැනූ කාච දෙකකින්. එක ළමයෙක් කාචයකින් බලා හිඳිද්දී අනෙක් ළමයා ඒ ඉදිරියෙන් අනෙක් කාචය එහා මෙහා කරමින් සිටියා. ‘හරී, ළංවෙනවා’ කාචයෙන් බලා සිටි ළමයා කීවා. ඔවුන් ඒ කාච තුළින් බැලූවේ ඈත පල්ලියේ ඉහළින් සවි කර තිබූ ඝණ්ටාර කුලූන දිහායි. ලිපර්ෂි ඒ දුර බලන උපකරණය තැනුවේ ඊට පස්සෙයි, කියලයි ඒ කතාවෙන් කියන්නෙ. මේ කතාවල ඇත්ත නැත්ත මොකක් වුනත් කටකතාවක් හැටියටයි, මෙය ලොව පුරා ගියේ.


ඒ නිසා කටකතාවක් හැටියටයි, ඕලන්දයේ කිසිවකු විසින් දුර දැකිය හැකි උපකරණයක් තනා ඇති ආරංචිය ඉතාලියටත් ගියේ. ඉතාලියේ සිටි ගැලීලියෝට මේ ගැන අසන්නට ලැබුණා. ඒත් දැක ගන්න අවස්ථාවක් තිබුණේ නෑ. මේ ආරංචිය ලද ගැලීලියෝ කළේ තමා විසින් ම තනාගත් කාච දෙකක් යොදා දුරදක්නයක් තැනීමයි. එහෙම තැනුවා විතරක් නෙවෙයි, ඒක ඔහු මුල් වරට අහස දෙසට යොමු කළා. ඔහු එතෙක් මිනිසකු පියවි ඇසින් නොදුටු දේ දකින්න පටන් ගත්තා. තරකා විද්‍යාවේ විප්ලවය පටන් ගත්තේ එතැනින්. දුර දකින්නට අපට මග පෑදුවේ ගැලීලියෝ තමයි. ඒ මීට අවුරුදු හාරසීයකට ඉස්සරින්, 1609 දී මුලින්ම දුරදක්නයකින් අහස දිහා බලපු තැනැත්තා හැටියටයි.

බටහිර ජර්මනියේ වෙසල්හී 1570 දී උපන් ලිපර්ෂී 1594 දී නෙදර්ලන්තයේ සීලන්ඞ් ප‍්‍රාන්තයේ මිඞ්ල්බර්ග්හී පදිංචියට ගියා. ඔහු ඒ වසරේ ම විවාහ වී සීලන්ඞ් පුරවැසි භාවය ලබා ගත්තා. ඒ කාලේ එරට සිටි හොඳම ඇස් කන්නාඩි තනන්නා වුයේ ඔහුයි. ඇස් කන්නාඩි සාප්පුවක් දමාගෙන ඒ නගරයේ ම විසූ ඔහු 1619 සැප්තැම්බරයේ දී මිය ගියා. ඔහු ඈත ඇති දේ ළං කර පෙන්වන ලන්දේසි යථාදර්ශක කන්නාඩිය Dutch perspective glass සඳහා හිමිකම් පතක් 1609 දී ඔක්තෝබර් 2 වැනිදා නෙදර්ලන්ත රජයට ඉදිරිපත් කළත් ඊට සති කීපයකට පෙර තවත් කන්නාඩි නිෂ්පාදකයකු ඒ අදහස ලියාපදිංචි කර තිබුණෙන් ඔහුට එහි හිමිකම ලැබුණේ නෑ. එහෙත් නෙදර්ලන්ත රජයෙන් ඔහුට තෑගිබෝග සම්මාන ආදියෙන් හොඳින් සංග‍්‍රහ කෙරුණා.
ඒත් දුරදක්නයේ නියම ගෞරවය හිමි කරගන්නේ ගැලීලියෝයි. ඒ නම පවා යොදනු ලැබුවේ ඔහු තැනූ උපකරණයටයි. ඒක සිදුවුණේ මෙහෙමයි.


1611 දී ඉතාලි විද්‍යා ඇකඩමිය ගැලීලියෝට Galileo Galilei ගෞරව දැක්වීම පිණිස පැවැත්වූ උත්සවයක දී මේ නම තබන ලද්දේ තවත් ඉතාලි ජාතික විද්‍යාඥයකු වූ ජීයෝවන්නි ඩෙමිසියානි Giovanni Demisiani විසිනුයි. ගී‍්‍රක බසෙහි එන ‘ටෙලෙ’ Tele (දුර) ‘ස්කොපියන්’ skopein (දක්නය) යන වදන් එක් කිරීමෙන් තනාගත් ඒ වචනය ඒ මොහොතේ ගැලීලියෝ විසින් ඇකඩමියට පරිත්‍යාග කළ උපකරණය හැඳින්වීමට ඩෙමිසියානි විසින් භාවිත කෙරුණා.

Comments

Popular posts from this blog

ලෝකයේ වටිනාම මුද්දරය වෙන්දේසියට! දැනට ඇත්තේ ලෝකෙටම එකයි!

මුද්දර එකතු කිරීම (Philately) විනෝදාංශයක් වගේම හොඳ ආදායම් මාර්ගයක්. පුංචි වුණාට තැපැල් මුද්දරයක් කියන්නේ රටක ඉතිහාසය කියාපාන කැඩපතක්. රටකින් රටකට හොඳ හිත පතුරුවමින් යන සංස්කෘතික තානාපතිවරයෙක්!

ඒ වගේ පැරණි තැපැල් මුද්දරයක් එහි මුහුණත සඳහන් වටිනාකමට හුඟක් වැඩිවෙන වෙලාවල් තියෙනවා. එහෙම වෙන්නේ ඒවායේ ඇති දුලබකම නිසයි.

ඒ වගේ 1873 දී ලිපිගොනු ගොඩක් අස්සේ තිබී හමුවුණු පාවිච්චි කළ ශත එකේ තැපැල් මුද්දරයක් පසුව වෙළෙඳ පොළේ දී සිලිං හයකට විකුණුණා. බි‍්‍රතාන්‍ය ගයානාව (British Guiana) විසින් නිකුත් කළ ශත එකේ දම්පාට තැපැල් මුද්දරය (1c Magenta stamp) දැන් යළිත් වෙන්දේසිය සඳහා වෙළෙඳපොළට ඇවිත්. අද, වසර 141කට පසු, එයට මුද්දර වෙන්දේසියේ දී ඇමරිකන් ඩොලර් මිලියන 20ක මුදලක් ලැබේවි යැයි විශ්වාස කරනවා.

මෑතදී ‘ලොව වඩාත් වටිනාම මුද්දරය’ ලෙස හඳුන්වනු ලැබූ මේ පැති අටේ හැඩැති තැපැල් මුද්දරය 2014 ජූනි මාසයේ 17 වැනිදා ඇමරිකාවේ නිව්යෝක්හිදී ප‍්‍රසිද්ධ වෙන්දේසියේ විකිණීමට නියමිතයි.

මෙය දැනට ලෝකයේ සුරක්ෂිතව ඉතිරි වී ඇති මේ වර්ගයේ එකම මුද්දරය ලෙස සැලකෙනවා. මෙය නිකුත් කරන ලද්දේ 1856දියි. බි‍්‍රතාන්‍ය ගයානාවේ තැපැල් මහතා…

MH370 මැලේසියානු ගුවන්යාන අබිරහස! ලෝකයේ අබිරහස් ලෙස අතුරුදන් වුණු ගුවන්යානා 10 මෙන්න!

පසුගිය සතියේ (මාර්තු 8 වැනිදා) අතුරුදන් වූ පිසැරි අංක එම්එච්370 මැලේසියානු මගී ගුවන්යානයට වූ දේ තවමත් අබිරහසක්. රටවල් 10 ගුවන්යානා, නැව්, චන්ද්‍රිකා රැසක් මේ අබිරහස විසඳන්න තවමත් වෙහෙසෙනවා.

ඒත් මෙය දැනටමත් නොවිසඳෙන අබිරහසක් පත් වෙන ලකුණු පහළ වෙලා!

ලොව පළමු සෙල් ෆෝනය මේකද? වසර 75ක් පැරණි පින්තූරයේ රහස හෙළි වෙයිද?

බලන්න මේ තරුණිය ජංගම දුරකතනයක් කනේ තියා ගෙන පාර දිගේ කතා කර කර යනවා! අද නම් මේ වගේ දසුනක් ගමක පාරක වුනත් ඔබ දැක ඇතුවාට සැකයක් නැහැ. ඒත් මේ දර්ශනය කැමරාවට නඟා ඇත්තේ මීට අවුරුදු 75කට පෙරයි!

1938 දී ඇමෙරිකාවේ වීදියක ගමන් කළ මේ යුවතියගේ අතට වර්තමානයේ අප පාවිච්චි කරනා තාලේ සෙල් ෆෝනයක් (ජංගම දුරකතනයක්) ආවෙ කොහොමද?

ඒ කාලයේ මේ වගේ දෙයක් නිපදවීම තියා මෙවැන්නක් ගැන හිතලවත් නොතිබුණා නම් මෙම දර්ශනය චිත‍්‍රපටයකට ගත් නිර්මාණයක්ද? සමහර අය කීවේ චිත‍්‍රපටය තුළින් අනාගතය දැකීමක් ලෙස මෙම දසුන සලකන්න පුළුවන් කියලයි. අනාගතය පරිකල්පනය කළ අවස්ථා චිත‍්‍රපටවල ඕනෑ තරම් තිබුණා. මේ වගේ

මේ රූප පෙළ මේ වන විට යූටියුබ් (YouTube) එක හරහා ලක්ෂ තුනකට වැඩි වාර ගණනක් සංසරණය වෙලා තියෙනවා. වර්ණ චිත‍්‍රපට එන්නට පෙරාතුව කළු සුදු ක‍්‍රමයට කැමරාවට නගන ලද මෙහි රහස පසුගිය දා හෙළි වුණා. මෙම තරුණිය තමාගේ මීමිත්තණිය යැයි යුටියුබ් ග‍්‍රාහකයෙක් හෙළි කළා.

අනාගතයට යාමක් ද? මෙහි දැක්වෙන්නේ ඇමරිකාවේ ඩුපොන්ට් ආයතනයෙන් පිට වී යන තරුණ සේවිකාවන් පිරිසක්. එයින් එක් තරුණියක් අතේ ඇති ජංගම දුරකතනයකින් කතා කරමින් යනවා ඔබට පෙනෙනවා ඇති. වසර 75කට ප…

නස්රුදින්ගේ වේළීමේ රහස! අලුත්ම නස්රුදින් කතාවක්!

නස්රුදින්ගේ පොහොසත් මිතුරෙක් ඔහුට කතා කළා, ඒ මිතුරාත් ඔහුගේ පිරිසත් එක්ක දින කීපයක් තිස්සේ දඩයමේ යන්න. මුල් ම දවසේ ඔවුන් නස්රුදින්ට දුන්නෙ බොහොම හෙමින් යන අස්සයෙක්. දඩයමට යන්න පටන් අරන් වැඩි වේලාවක් ගියේ නෑ, හෙමින් ගිය අස්සයා නිසා නස්රුදින් හුඟක් පහුවුණා. නස්රුදින්ව පහු කරලා දාලා අනෙක් පිරිස ඈතට දඩයමේ ගියා.

දියණිය උපන් මොහොතේ පියා ගත් පින්තූරය අන්තර් ජාලය කළඹයි! වෛද්‍යවරයාගේ අතේ එල්ලී එළියට ආ ළදැරිය මෙන්න!

ජීවිතයේ විස්මිත මොහොතවල් ඡායාරූපයට නැඟීම වාසනාවත් එක්ක සිදු වන දෙයක්. එහෙම වාසනාවක් ලද මාපිය යුවලක් තමන් ගත් ජීවිතයේ අමතක නොවන පින්තූරය ‘මුහුණු පොතේ’ පළ කළා. මොහොතකින් එය අන්තර්ජාලය පුරා ‘කුණාටුවක්’ මෙන් හඹා ගියා.

මෙලොව එළිය දකින්න මොහොතකට පෙර පුංචි නෙවායි මව් කුස හිඳිමින් තම උදව්වට ආ වෛද්‍යවරයාගේ ඇඟිල්ලේ එල්ලූන හැටි!

හොල්මන් පින්තූර කතන්දර පෙළක්! මේවා දැකල බය වෙන්න එපා!

රාති‍්‍ර කාලයට අඳුරේ දී ඔබව බියපත් කරන හැම රටකටම, හැම සමාජයකම තියෙනවා. ඇත්තටම හොල්මන් තියෙනවා කියල ඔප්පු කරන්න හොල්මන්වල පින්තූර ගන්න අයත් ඉන්නවා. මේ ඒ විදියට ගත්තු පින්තූර පෙළක්!


අවුරුදු ගානක් තිස්සෙ විවිධ අවස්ථාවලදි ගත්තු පින්තූර තමයි, මේ තියෙන්නේ. මෙහි ඉන්නවා, ඝාතනය කළ වහල් සේවකයන්, රෝහල්වල වධබන්ධනවලට ලක්ව මියගිය රෝගීන්, අතීතයට එක් වූ මුහුදු නැවියන් ආදී නොයෙක් අය. මොවුන්ගේ හොල්මන් කතා අහපු බොහොම දෙනෙක් බියට පත් වුණා. තාමත් අහන අයගේ ඇඟ හිරි වැටෙනවා.

මුල්ම ඇපල් 1 පරිගණකය ලෝක වාර්තාවක් තියයිද? ඇපල් සමාගමේ ආරම්භය හෙළිකරන මෙතෙක් පළ නොවූ ඡායාරූපයක්!

ඇපල් පරිගණකය පටන් ගත් හැටි දැන් දකින කොටත් පුදුම හිතෙනවා. ඒ මුල් ම ඇපල් පරිගණකය අළෙවි කරන්න ගෙනියන්න පෙර පෙට්ටිවල අසුරා ස්ටීව් ජොබ්ස්ගේ නිදන කාමරයේ තැන්පත් කර තිබූ ආකාරය දැක්වෙන ඡායාරූපයක් පසුගිය දා ප‍්‍රථමවරට හෙළිදරවු වුණා.

මේ ඡායාරූපයට නගා තියෙන්නේ 1976 දියි. එතකොට ස්ටීව් ජොබ්ස්ට (Steve Jobs) වයස 21යි. ඔහුගේ මිතුරු ස්ටීව් වොස්නියැක් (Steve Wozniak) සමග එක්ව ඔවුන් දෙදෙනා මේ මුල්ම ඇපල් පරිගණක තැනුවේ ස්ටීව් ජොබ්ස්ගේ මාපියන්ගේ ගෙදර ගරාජයකයි. ඔවුන් ඒ තැනූ මූල් පරිගණක 50 තැන්පත් කරල තිබුණු ආකාරය දැක්වෙන මේ විරල ඡායාරූපය නිකුත් කරනු ලැබුවේ ලබන නොවැම්බර් 16 වැනිදා වෙන්දේසියට තැබෙන දැනට හොඳම තත්වයේ ඇති පැරණි ම ඇපල් පරිගණකය එළි දැක්වීම වෙනුවෙන්.

මෙය දැනට ලෝකයේ ඇති වටිනාම සන්නම ලෙස සැලකෙන ඇපල් පරිගණකයේ ආරම්භක තත්වය තේරුම ගන්නත් හොඳ අවස්ථාවක්. මේ සන්නමෙහි අද වටිනාකම පවුම් බිලියන 60ක්.

ඇපල් පරිගණකයේ ආරම්භය දැක්වෙන මේ කිසිදා එළියට නො පැමිණි ඡායාරූපයක්. ඒ මුල් ම ඇපල් පරිගණකය අළෙවි කරන්න ගෙනියන්න පෙර 1976 දී පෙට්ටිවල අසුරා ස්ටීව් ජොබ්ස්ගේ නිදන කාමරයේ තැන්පත් කර තිබූ ආකාරය දැක්වෙන ඡායාරූපයක් පසුග…

දුර්ලභ ගණයේ සේයා රුවක්! නවසීලන්තයේ ධීවරයකුගේ නවතම ගොදුරක්!

මෙය ලියැවෙන්නේ කලාතුරකින් හමු වන ඡායාරූපයක් ඔබ වෙත ඉදිරිපත් කරන්නයි. අන්තර් ජාලය පුරා මේ වන විටත් වැඩි දෙනකුගේ අවධානය දිනා ගෙන තියෙනවා.

මේ ඡායාරූපයෙන් කියැවෙන්නේ මිනීමරු සුදු මෝරකුගේ ඉරණම දැක්වෙන කතාවක්. පසුගිය සතියෙදි නවසීලන්තයේ මුහුදේදි ගත්තු එකක්.

මහා භූමිකම්පාවකින් පසු පාකිස්ථාන මුහුදෙන් මතු වූ ලෝකයේ අලූත් ම දූපත!

පසුගියදා පාකිස්ථානයේ ප‍්‍රබල භූමිකම්පාවක් ඇති වුණා. 7.8ක් වූ ඒ භූමිකම්පාවෙන් බලූකිස්ථානය අසල මුහුදේ අලූත් දූපතක් මතු වුණා. ලෝකයේ අලූත් ම දූපත එයයි.

සල්සාලා කෝහ් (Zalzala Koh) යනුවෙන් ඒ දූපත නම් කරලා තියෙනවා. දාල්බන්දින්වලට සැතැපම් 145ක් ගිනිකොන දෙසින් හටගත් මේ භූම්කම්පාව නිසා දැන් එය බලන්න සංචාරකයන් වගේම පාකිස්ථාන වැසියන් වැල නොකැඩි එනවා. ඒ දූපතටත් ගොඩ වෙනවා. ගිනිගන්නාසුලූ වායුව, විස දුම් ආදිය ඇති බව අනතුරු හැෙඟව්වත් ඒවා ගනන් නොගෙනයි, ඔවුන් එහි එන්නෙ.

ඒ දූපතේ පිපිරුණු මඩ, වැලි, ගල් මුසු බිම මත මුහුදු සතුන්ගේ මළ සිරුරු, විශේෂයෙන් ම මාළුන් මළකුණු පිරිලා තියෙනවා.

මෙන්න ලෝකයේ අලූත් ම දූපත අහසට පෙනෙන හැටි. මේ මඩ කන්ද මීටර් 15ක් 20ක් විතර උස ඇති. මිනිසුන්ට ඒ මත ඇවිද ගෙන යා හැකි තරමට එහි බිම ඝනකම් කියලයි, කියන්නෙ.

MH370 මැලේසියානු ගුවන්යාන අබිරහස : නියමුවාම යානය බලෙන් ගෙන ගියාද?

2014 මාර්තු 16 වැනිදා

අනතුරට පත් යානයේ නියමුවා වූ සහාරි අහමඞ් ෂා දේශපාලන උමතුවකින් පෙළෙන්නකු ලෙස දැන් සැක කරනවා. එම්එච්370 යානය නියමුවා ලෙස සේවයට වාර්තා කරන්නට පෙර ඔහු මැලේසියාවේ විරුද්ධ පක්ෂ නායකයා වූ අන්වර් ඒබ‍්‍රහම්ට එරෙහිව පැවති නඩු විභාගයට බලන්නට ගිය බවක් ෆෙඩරල් පරීක්ෂක නිලධාරින් කියනවා.