Skip to main content

යළි ඉපදුන බෝනියෝවේ ඞ්රැකියුලා වඳුරා!

ලෝකයෙන් සදහටම වඳ වී ගියා යැයි වසර හතක් තිස්සේ සලකනු ලැබූ වඳුරකු ඉන්දුනීසියාවෙන් විද්‍යාඥයන් කණ්ඩායමකට හැකිවී තියෙනවා. කැනඩාවෙන්, ඇමරිකාවෙන් ගිය සත්ව හා පරිසර විද්‍යාඥයන් පිරිසක් මේ අපූරු සොයා ගැනීම කර ඇත්තේ ඉන්දුනීසියානු විද්‍යාඥයන් හා පරිසර වේදින්ගේ සහය ඇතිවයි.

මෙසේ සොයා ගෙන ඇත්තේ ඉන්දුනිසියාවේ බෝනියෝ දූපතේ වැසි වනාන්තරවලදී මෙතෙක් කලක් වඳ වී ගියේ යැයි සැලකනු ලැබූ ඞ්රැකියුලා වඳුරා නම් දුර්ලභ සත්වයායි. මේ සොයා ගැනීම කර ඇත්තේ ඔවුන් එරට වැසි වනාන්තරවල ගවේශනයේ යෙදෙද්දීයි.

(බෝනියාවෙන් සොයා ගත් අති දුලබ ඞ්රැකියුලා වඳුරා)


ලෝකයේ ආදීම වානරයන් හෙවත් පි‍්‍රමාටේසයන් අතර ඉතා දුර්ලභ සත්ව විශේෂයක් ලෙස සැලකෙන මේ සත්ව විශේෂය ගැන අප දන්නා තොරතුරු ඉතාමත් අල්පයි. මිල්ර්ගේ සුදුකෙහෙමුසු ලැන්ගූර් Miller's Grizzled Langur, නම් වානර විශේෂයයි. 2004 දී මේ සතුන් මුළුමනින්ම වඳ වී ගියේ යැයි සලකනු ලැබුවා. මේ සත්ව විශේෂයෙහි  කළු හිසක් හා ඞ්රැකියුලාගේ ලෝගුවේ කොලරයේ හැඩය ඇති සුදු ලෝම පොකුරක් ඇති නිසයි, ඌට ‘ඞ්රැකියුලා වඳුරා’ කියලා කියන්නේ. සත්ව විද්‍යාත්මකව හැඳින්වෙන්නේ ප්රෙස්බයිටිස් හොසෙයි කානික‍්‍රස් Presbytis hosei carnicrus කියලයි.

මේ සතාගේ දැනට ඇති එකම පින්තූර වන්නේ අටවපු කැමරා උගුල්වලින් ගන්නා ඡායාරූප පමණයි. මේ දුර්ලභ සත්වයා සොයා ගෙන ඇත්තේ බෝනියෝ දූපතේ නැගෙනහිර කලිමන්තාන් ප‍්‍රදේශයේ වීහේ වනාන්තරයේ වාසය කරද්දීයි. මෙය නොඉඳුල් වැසිවනාන්තරයක් වන අතර මෙයට කලින් ඌ වෙසෙතැයි වාර්තා නොවුණු ප‍්‍රදේශයක්.

(ලෝකයේ පි‍්‍රමාටේසයන් අතර අති දුලබ මිලර්ගේ සුදු කෙහෙ ඇති ලැන්ගූර් වඳුරා)

කැනඩාවේ සයිමන් ෆේ‍්‍රසර් විශ්ව විද්‍යාලයේ පරිසර විද්‍යාඥ බ්‍රෙන්ට් ලෝකන් කියන්නේ මේ වගේ අදහසක්: ”අප සොයා ගත් තොරතුරු අනුව නැගෙනහිර කලිමන්තාන් ප‍්‍රදේශයේ මේ සතා ජීවත්වන බව තහවුරු වුණා. දැන් ලෝකයේ වඳ වී යාමේ තර්ජනයට ලක්වී ඇති ප‍්‍රිමාටේසයන් අතරින් මුලට ම ගැනෙන සත්වයා මේ විය හැකියි. මේ බෝනියෝ දූපතේ මෙවැනි දුලබ සතුන් ගණනාවක් ම සිටිය හැකියි. වඳවී යාමේ තර්ජනයෙන් ඔවුන් බේරා ගැනීමට සැලසුම් සකස් කිරීමට කාලයක් නැති තරම්. මේ සතුන් ඉතා ඉක්මනින් වඳවී යා හැකියි. විශේෂයෙන්ම මේ වඳුරන් ජීවත්වන ප‍්‍රදේශයේ ප‍්‍රමාණය වත් දැනට දිවිරැක ගෙන ඉන්නා සතුන් ගණනත් අප තවමත් හරිහැටි දන්නේ නෑ.”

(කැමරා උගුල් මගින් ඡායාරූපයට නඟන ලද මේ වඳුරන්ගේ අති දුලබ සේයාරූ)

මිල්ර්ගේ සුදුකෙහෙමුසු ලැන්ගූර් අයත් වන්නේ කුඩා පි‍්‍රමාටේසයන් අයත් වන ප්‍රෙස්බියිටිස් ගණයටයි. මේ ගණයට අයත් වෙනත් සත්ව විශේෂ කීපයක් ම අපට බෝනියෝ, සුමාත‍්‍රා, ජාවා සහ තායි-මැලේසියානු අර්ධද්වීපයෙන් හමුවෙනවා. මේ සතුන්ගේ ජීවන පරිසරය ගිනි ගැනීමෙන්, මිනිස් වාස ඇති වීමෙන්, කෘෂිකාර්මික හා කැණීම් කටයුතුවලට යොදා ගැනීමෙන් විනාශ වීම නිසයි, මෙතෙක් ඔවුන් ජීවත්වූ පරිසරවලින් වඳ වී ගියේ. 2004 සිට මේ දක්වා ඒ හැම ප‍්‍රදේශයකම සෙවීම් කළත් මේ සතා වඳ වී ඇතැයි නිගමනය කිරීමට සත්ව විද්‍යාඥන්ට සිදු වුණා. ඒත් දැන් කලින් හඳුනා නොගෙන සිටි ප‍්‍රදේශයකින් මෙසේ මේ සතා යළි හමුවීම වාසනාවක්.

”මෙතෙක් අප භාවිත කළේ මේ සතාගේ කෞතුකාගාරයෙන් ලබා ගත් නිදර්ශනයි. දැන් අපට වීහේවලින් අලූත් ම ඡායාරූප ලැබී තිබෙනවා. ඊළඟට තියෙන්නේ මේ ප‍්‍රදේශයේ ඔවුන් කොපමණ දෙනෙක් ජීවත්වෙනවාද කියන එක ගණන් බැලීමයි. ඒක ලෙහෙසි පහසු කටයුත්තක් නෙවෙයි.” ලෝකන් වැඩිදුරටත් කියනවා.

මේ ඞ්රැකියුලා වඳුරාගේ යළි උත්පත්තියට බටහිර විද්‍යාඥයන් විතරක් නොවෙයි, ඉන්දුනීසියානු විද්‍යාඥයන්, පරිසරවේදීන් රැසකගේ ම දායකත්වය ලැබුණා. මේ සමග පළවෙන්නේ ඔවුන් විසින් උපක‍්‍රම යොදා අරගත් අලූත්ම පින්තූරයි. මේ පිළිබඳ සවිස්තර වාර්තාවක් ‘ඇමරිකන් ජර්නල් ඔෆ් ප‍්‍රයිමටොලොජි’ සඟරාවේ පළ වී තිබෙනවා.

Comments

  1. අදමයි මේ ගැන දැනගත්තේ....

    ReplyDelete
  2. නොදත් දේ ගෑන වෙනවදා වගේම අපිව දෑනුවත් කල ඔබට බොහොම ස්තුතී...

    ReplyDelete
  3. මේ වගේ දේවල් අපෙ ලංකාවෙත් කොච්චර ඇද්ද? ගොඩක් එවුන්ට අගයක් නැහැනේ!

    ReplyDelete
  4. Makulu wandura lankawe zoo eketh innawa. Me photo wala inne eyama thamai.

    ReplyDelete
  5. Yali ipaduna kivvama mata punaruthpaththi katha mathak vuna. davasaka e vage kathavak liyanna.

    ReplyDelete
  6. To em from Percy
    එක වගේ වඳුරු විශේෂ ගොඩක් ඉන්නවා. ඔවුන් හඳුනා ගන්නේ මුහුණේ හැඩතලවලින්, ලෝමවල පිහිටීම්වලින්, ඇටසැකිලිවල ස්වරූපයෙන්, චර්යා රටාවලින්, කන බොන දේවලින්, එකිනෙකාට තියෙන සමානකම්වලින්. ඒ ගැන ලිපියක් වෙනම පළ කරන්නම්. විකිපීඩියාවට ගිහින් බලන්න මකුළු වඳුරා ගැන විස්තරයක් වෙනම පළ වෙනවා. බෙල්ල පපු පෙදෙසේ ලෝම සුදු වුණාට බැලු බැල්මට එක වගෙයි. මකුළු වඳුරා වැටෙන්නෙ ඇටිලිස් ගණයට. අප පළ කළ දුර්ලභ වඳුරා ගැන විස්තරයක් තවම නැහැ. වෙනසකට තියෙන්නේ සුදු පාට කබා කොලරයක් වගේ ලෝම පිහිටීම විතරයි. සත්ව විද්‍යාත්මක විස්තර ලැබුණු විගස පළකරන්න බලාපොරොත්තු වෙනවා

    ReplyDelete

Post a Comment

Popular posts from this blog

ලෝකයේ වටිනාම මුද්දරය වෙන්දේසියට! දැනට ඇත්තේ ලෝකෙටම එකයි!

මුද්දර එකතු කිරීම (Philately) විනෝදාංශයක් වගේම හොඳ ආදායම් මාර්ගයක්. පුංචි වුණාට තැපැල් මුද්දරයක් කියන්නේ රටක ඉතිහාසය කියාපාන කැඩපතක්. රටකින් රටකට හොඳ හිත පතුරුවමින් යන සංස්කෘතික තානාපතිවරයෙක්!

ඒ වගේ පැරණි තැපැල් මුද්දරයක් එහි මුහුණත සඳහන් වටිනාකමට හුඟක් වැඩිවෙන වෙලාවල් තියෙනවා. එහෙම වෙන්නේ ඒවායේ ඇති දුලබකම නිසයි.

ඒ වගේ 1873 දී ලිපිගොනු ගොඩක් අස්සේ තිබී හමුවුණු පාවිච්චි කළ ශත එකේ තැපැල් මුද්දරයක් පසුව වෙළෙඳ පොළේ දී සිලිං හයකට විකුණුණා. බි‍්‍රතාන්‍ය ගයානාව (British Guiana) විසින් නිකුත් කළ ශත එකේ දම්පාට තැපැල් මුද්දරය (1c Magenta stamp) දැන් යළිත් වෙන්දේසිය සඳහා වෙළෙඳපොළට ඇවිත්. අද, වසර 141කට පසු, එයට මුද්දර වෙන්දේසියේ දී ඇමරිකන් ඩොලර් මිලියන 20ක මුදලක් ලැබේවි යැයි විශ්වාස කරනවා.

මෑතදී ‘ලොව වඩාත් වටිනාම මුද්දරය’ ලෙස හඳුන්වනු ලැබූ මේ පැති අටේ හැඩැති තැපැල් මුද්දරය 2014 ජූනි මාසයේ 17 වැනිදා ඇමරිකාවේ නිව්යෝක්හිදී ප‍්‍රසිද්ධ වෙන්දේසියේ විකිණීමට නියමිතයි.

මෙය දැනට ලෝකයේ සුරක්ෂිතව ඉතිරි වී ඇති මේ වර්ගයේ එකම මුද්දරය ලෙස සැලකෙනවා. මෙය නිකුත් කරන ලද්දේ 1856දියි. බි‍්‍රතාන්‍ය ගයානාවේ තැපැල් මහතා…

MH370 මැලේසියානු ගුවන්යාන අබිරහස! ලෝකයේ අබිරහස් ලෙස අතුරුදන් වුණු ගුවන්යානා 10 මෙන්න!

පසුගිය සතියේ (මාර්තු 8 වැනිදා) අතුරුදන් වූ පිසැරි අංක එම්එච්370 මැලේසියානු මගී ගුවන්යානයට වූ දේ තවමත් අබිරහසක්. රටවල් 10 ගුවන්යානා, නැව්, චන්ද්‍රිකා රැසක් මේ අබිරහස විසඳන්න තවමත් වෙහෙසෙනවා.

ඒත් මෙය දැනටමත් නොවිසඳෙන අබිරහසක් පත් වෙන ලකුණු පහළ වෙලා!

නස්රුදින්ගේ වේළීමේ රහස! අලුත්ම නස්රුදින් කතාවක්!

නස්රුදින්ගේ පොහොසත් මිතුරෙක් ඔහුට කතා කළා, ඒ මිතුරාත් ඔහුගේ පිරිසත් එක්ක දින කීපයක් තිස්සේ දඩයමේ යන්න. මුල් ම දවසේ ඔවුන් නස්රුදින්ට දුන්නෙ බොහොම හෙමින් යන අස්සයෙක්. දඩයමට යන්න පටන් අරන් වැඩි වේලාවක් ගියේ නෑ, හෙමින් ගිය අස්සයා නිසා නස්රුදින් හුඟක් පහුවුණා. නස්රුදින්ව පහු කරලා දාලා අනෙක් පිරිස ඈතට දඩයමේ ගියා.

ලොව පළමු සෙල් ෆෝනය මේකද? වසර 75ක් පැරණි පින්තූරයේ රහස හෙළි වෙයිද?

බලන්න මේ තරුණිය ජංගම දුරකතනයක් කනේ තියා ගෙන පාර දිගේ කතා කර කර යනවා! අද නම් මේ වගේ දසුනක් ගමක පාරක වුනත් ඔබ දැක ඇතුවාට සැකයක් නැහැ. ඒත් මේ දර්ශනය කැමරාවට නඟා ඇත්තේ මීට අවුරුදු 75කට පෙරයි!

1938 දී ඇමෙරිකාවේ වීදියක ගමන් කළ මේ යුවතියගේ අතට වර්තමානයේ අප පාවිච්චි කරනා තාලේ සෙල් ෆෝනයක් (ජංගම දුරකතනයක්) ආවෙ කොහොමද?

ඒ කාලයේ මේ වගේ දෙයක් නිපදවීම තියා මෙවැන්නක් ගැන හිතලවත් නොතිබුණා නම් මෙම දර්ශනය චිත‍්‍රපටයකට ගත් නිර්මාණයක්ද? සමහර අය කීවේ චිත‍්‍රපටය තුළින් අනාගතය දැකීමක් ලෙස මෙම දසුන සලකන්න පුළුවන් කියලයි. අනාගතය පරිකල්පනය කළ අවස්ථා චිත‍්‍රපටවල ඕනෑ තරම් තිබුණා. මේ වගේ

මේ රූප පෙළ මේ වන විට යූටියුබ් (YouTube) එක හරහා ලක්ෂ තුනකට වැඩි වාර ගණනක් සංසරණය වෙලා තියෙනවා. වර්ණ චිත‍්‍රපට එන්නට පෙරාතුව කළු සුදු ක‍්‍රමයට කැමරාවට නගන ලද මෙහි රහස පසුගිය දා හෙළි වුණා. මෙම තරුණිය තමාගේ මීමිත්තණිය යැයි යුටියුබ් ග‍්‍රාහකයෙක් හෙළි කළා.

අනාගතයට යාමක් ද? මෙහි දැක්වෙන්නේ ඇමරිකාවේ ඩුපොන්ට් ආයතනයෙන් පිට වී යන තරුණ සේවිකාවන් පිරිසක්. එයින් එක් තරුණියක් අතේ ඇති ජංගම දුරකතනයකින් කතා කරමින් යනවා ඔබට පෙනෙනවා ඇති. වසර 75කට ප…

දියණිය උපන් මොහොතේ පියා ගත් පින්තූරය අන්තර් ජාලය කළඹයි! වෛද්‍යවරයාගේ අතේ එල්ලී එළියට ආ ළදැරිය මෙන්න!

ජීවිතයේ විස්මිත මොහොතවල් ඡායාරූපයට නැඟීම වාසනාවත් එක්ක සිදු වන දෙයක්. එහෙම වාසනාවක් ලද මාපිය යුවලක් තමන් ගත් ජීවිතයේ අමතක නොවන පින්තූරය ‘මුහුණු පොතේ’ පළ කළා. මොහොතකින් එය අන්තර්ජාලය පුරා ‘කුණාටුවක්’ මෙන් හඹා ගියා.

මෙලොව එළිය දකින්න මොහොතකට පෙර පුංචි නෙවායි මව් කුස හිඳිමින් තම උදව්වට ආ වෛද්‍යවරයාගේ ඇඟිල්ලේ එල්ලූන හැටි!

හොල්මන් පින්තූර කතන්දර පෙළක්! මේවා දැකල බය වෙන්න එපා!

රාති‍්‍ර කාලයට අඳුරේ දී ඔබව බියපත් කරන හැම රටකටම, හැම සමාජයකම තියෙනවා. ඇත්තටම හොල්මන් තියෙනවා කියල ඔප්පු කරන්න හොල්මන්වල පින්තූර ගන්න අයත් ඉන්නවා. මේ ඒ විදියට ගත්තු පින්තූර පෙළක්!


අවුරුදු ගානක් තිස්සෙ විවිධ අවස්ථාවලදි ගත්තු පින්තූර තමයි, මේ තියෙන්නේ. මෙහි ඉන්නවා, ඝාතනය කළ වහල් සේවකයන්, රෝහල්වල වධබන්ධනවලට ලක්ව මියගිය රෝගීන්, අතීතයට එක් වූ මුහුදු නැවියන් ආදී නොයෙක් අය. මොවුන්ගේ හොල්මන් කතා අහපු බොහොම දෙනෙක් බියට පත් වුණා. තාමත් අහන අයගේ ඇඟ හිරි වැටෙනවා.

මුල්ම ඇපල් 1 පරිගණකය ලෝක වාර්තාවක් තියයිද? ඇපල් සමාගමේ ආරම්භය හෙළිකරන මෙතෙක් පළ නොවූ ඡායාරූපයක්!

ඇපල් පරිගණකය පටන් ගත් හැටි දැන් දකින කොටත් පුදුම හිතෙනවා. ඒ මුල් ම ඇපල් පරිගණකය අළෙවි කරන්න ගෙනියන්න පෙර පෙට්ටිවල අසුරා ස්ටීව් ජොබ්ස්ගේ නිදන කාමරයේ තැන්පත් කර තිබූ ආකාරය දැක්වෙන ඡායාරූපයක් පසුගිය දා ප‍්‍රථමවරට හෙළිදරවු වුණා.

මේ ඡායාරූපයට නගා තියෙන්නේ 1976 දියි. එතකොට ස්ටීව් ජොබ්ස්ට (Steve Jobs) වයස 21යි. ඔහුගේ මිතුරු ස්ටීව් වොස්නියැක් (Steve Wozniak) සමග එක්ව ඔවුන් දෙදෙනා මේ මුල්ම ඇපල් පරිගණක තැනුවේ ස්ටීව් ජොබ්ස්ගේ මාපියන්ගේ ගෙදර ගරාජයකයි. ඔවුන් ඒ තැනූ මූල් පරිගණක 50 තැන්පත් කරල තිබුණු ආකාරය දැක්වෙන මේ විරල ඡායාරූපය නිකුත් කරනු ලැබුවේ ලබන නොවැම්බර් 16 වැනිදා වෙන්දේසියට තැබෙන දැනට හොඳම තත්වයේ ඇති පැරණි ම ඇපල් පරිගණකය එළි දැක්වීම වෙනුවෙන්.

මෙය දැනට ලෝකයේ ඇති වටිනාම සන්නම ලෙස සැලකෙන ඇපල් පරිගණකයේ ආරම්භක තත්වය තේරුම ගන්නත් හොඳ අවස්ථාවක්. මේ සන්නමෙහි අද වටිනාකම පවුම් බිලියන 60ක්.

ඇපල් පරිගණකයේ ආරම්භය දැක්වෙන මේ කිසිදා එළියට නො පැමිණි ඡායාරූපයක්. ඒ මුල් ම ඇපල් පරිගණකය අළෙවි කරන්න ගෙනියන්න පෙර 1976 දී පෙට්ටිවල අසුරා ස්ටීව් ජොබ්ස්ගේ නිදන කාමරයේ තැන්පත් කර තිබූ ආකාරය දැක්වෙන ඡායාරූපයක් පසුග…

දුර්ලභ ගණයේ සේයා රුවක්! නවසීලන්තයේ ධීවරයකුගේ නවතම ගොදුරක්!

මෙය ලියැවෙන්නේ කලාතුරකින් හමු වන ඡායාරූපයක් ඔබ වෙත ඉදිරිපත් කරන්නයි. අන්තර් ජාලය පුරා මේ වන විටත් වැඩි දෙනකුගේ අවධානය දිනා ගෙන තියෙනවා.

මේ ඡායාරූපයෙන් කියැවෙන්නේ මිනීමරු සුදු මෝරකුගේ ඉරණම දැක්වෙන කතාවක්. පසුගිය සතියෙදි නවසීලන්තයේ මුහුදේදි ගත්තු එකක්.

මහා භූමිකම්පාවකින් පසු පාකිස්ථාන මුහුදෙන් මතු වූ ලෝකයේ අලූත් ම දූපත!

පසුගියදා පාකිස්ථානයේ ප‍්‍රබල භූමිකම්පාවක් ඇති වුණා. 7.8ක් වූ ඒ භූමිකම්පාවෙන් බලූකිස්ථානය අසල මුහුදේ අලූත් දූපතක් මතු වුණා. ලෝකයේ අලූත් ම දූපත එයයි.

සල්සාලා කෝහ් (Zalzala Koh) යනුවෙන් ඒ දූපත නම් කරලා තියෙනවා. දාල්බන්දින්වලට සැතැපම් 145ක් ගිනිකොන දෙසින් හටගත් මේ භූම්කම්පාව නිසා දැන් එය බලන්න සංචාරකයන් වගේම පාකිස්ථාන වැසියන් වැල නොකැඩි එනවා. ඒ දූපතටත් ගොඩ වෙනවා. ගිනිගන්නාසුලූ වායුව, විස දුම් ආදිය ඇති බව අනතුරු හැෙඟව්වත් ඒවා ගනන් නොගෙනයි, ඔවුන් එහි එන්නෙ.

ඒ දූපතේ පිපිරුණු මඩ, වැලි, ගල් මුසු බිම මත මුහුදු සතුන්ගේ මළ සිරුරු, විශේෂයෙන් ම මාළුන් මළකුණු පිරිලා තියෙනවා.

මෙන්න ලෝකයේ අලූත් ම දූපත අහසට පෙනෙන හැටි. මේ මඩ කන්ද මීටර් 15ක් 20ක් විතර උස ඇති. මිනිසුන්ට ඒ මත ඇවිද ගෙන යා හැකි තරමට එහි බිම ඝනකම් කියලයි, කියන්නෙ.

MH370 මැලේසියානු ගුවන්යාන අබිරහස : නියමුවාම යානය බලෙන් ගෙන ගියාද?

2014 මාර්තු 16 වැනිදා

අනතුරට පත් යානයේ නියමුවා වූ සහාරි අහමඞ් ෂා දේශපාලන උමතුවකින් පෙළෙන්නකු ලෙස දැන් සැක කරනවා. එම්එච්370 යානය නියමුවා ලෙස සේවයට වාර්තා කරන්නට පෙර ඔහු මැලේසියාවේ විරුද්ධ පක්ෂ නායකයා වූ අන්වර් ඒබ‍්‍රහම්ට එරෙහිව පැවති නඩු විභාගයට බලන්නට ගිය බවක් ෆෙඩරල් පරීක්ෂක නිලධාරින් කියනවා.