Tuesday, February 07, 2012

කුහුඹුවන්ගේ අති දැවැන්ත නගරයක් සොයා ගනිති! චීන මහා ප‍්‍රාකාරය වැනි පද්ධතියක්!

කුහුඹුවන් මිලියන ගණනක් වාසය කළ, භූගතව ඇති අති සංකිර්ණ දැවැන්ත කුහුඹු නගරයක් සොයා ගැනීමට විද්‍යාඥයන් කණ්ඩායමක් සමත්ව සිටිනවා.

අත් හැර දමන ලද මේ කුහුඹු නගරය සොයා ගෙන ඇත්තේ බ‍්‍රසීලයෙන්. සංකීර්ණ උමං මාර්ග, අතුරු මාර්ග, උද්‍යාන ආදියෙන් පිරි මෙම විස්මිත නගරය මෙතෙක් සොයා ගෙන ඇති විශාලතම එක ලෙස ද සැලකෙනවා. ‘ලෝකයේ මෙතෙක් හමු වී ඇති විශාලතම කුහුඹු ජනපදය මෙය ලෙස හඳුන්වන්න පුළුවන්. ඒත් මෙහි වාසය කළ කොළ කන කුහුඹුවන් හෙවත් කොළදැත්තන් leaf-cutter insects මෙය අතහැර දැමුවේ ඇයි දැයි තවමත් කාටවත් හිතා ගන්නට බැහැ.’ ඒ විශේෂඥ කණ්ඩායම පවසනවා.

කුහුඹු ජනපදයේ පොළොව මතුපිට ස්වරූපය මෙසේයි.

Monday, February 06, 2012

ලෝකයෙන් ඈත්ව වෙසෙන මෙතෙක් නුදුටු ගෝත‍්‍රයක්! ගුවනින් ගොස් ඔවුන්ට රැකවරණය

මේ කතාව ඇරැඹෙන්නේ මීට පස් වසරකට පෙර එනම් 2007 වසරේ සැප්තැම්බර් මාසයේ විදෙස් පුවත් සේවා සහ අන්තර්ජාලය ඔස්සේ පළ වූ අපූරු ඡායාරූප පෙළක් සමඟයි. මේ ඡායාරූප මාධ්‍ය වෙත නිකුත් කර තිබුණේ දකුණු ඇමෙරිකානු රටක් වන බ‍්‍රසීලයේ, රාජ්‍ය ආයතනයක් වන ‘ජාතික ඉන්දියානු පදනම’ හෙවත් ‘ෆූනායි’ Funai පදනමයි. මාධ්‍ය හරහා ලෝ පුරා ප‍්‍රසිද්ධියට පත්වුණේ බ‍්‍රසීලය සහ අසල්වැසි පේරු රාජ්‍ය අතර මැද පිහිටි මහා ඇමසන් වැසි වනාන්තරය මැද සෙසු ලෝක වාසීන්ගෙන් වෙන්වී හුදෙකලාව වෙසෙන ඇමෙරිකන්/ඉන්දියානු එසේත් නැතිනම් ඇමෙරින්දි ගෝත‍්‍රයක ඡායාරූප කීපයක්.

Sunday, February 05, 2012

ලෝකයේ බර ඉසිලීමේ සූරයන් හඳුනා ගන්න : ගොම කුරුමිණියා ඉදිරියෙන්

ගොම කුරුමිණියාට තමාගේ බර මෙන් 1,141 ගුණයක බරක් ඇද ගෙන යා හැකියි. පරිමාණය අනුව එය මිනිසකු තට්ටු දෙකේ බස් හයක් ඇද ගෙන යාමට සමානයි.

සක්වළ තරණයට දොරටු විවර කරන ‘කැනැවරල් තුඩුව’

ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදයේ වොෂින්ටන් නගරයේ මූලස්ථානය පිහිටුවා ඇති ඇමෙරිකාවේ අභ්‍යවකාශ කටයුතු පිළිබඳ ‘නාසා’ ආයතනය මේ උඩුගුවන් ගමන් සියල්ල සිදු කරන්නේ ෆ්ලොරීඩා ජනපදයේ කැනැවරල් තුඩුවේ සිටයි. එය ‘නාසා’ ආයතනයේ ප‍්‍රධාන යානා දියත් කිරීම් මධ්‍යස්ථානයයි.

Saturday, February 04, 2012

ලෝකයේ ලොකුම ඉස්සා නවසීලන්තයේ මුහුදෙන්!

ඝන කටුවක් හා සිවියක් සහිත බහුපාදික සාගර ජීවීන් හෙවත් ක‍්‍රස්ටේෂියාවන් අතර, තවත් විදියකින් කීවොත් කවචයන් අතර මේ අති දැවැන්තයා සොයා ගැනීමට සමත් වී ඇත්තේ බි‍්‍රතාන්‍ය සාගර ගවේශක කණ්ඩායමක්.

ඉස්සකුට සමාන මේ සුපිරි දැවැන්තයාගේ දිග අඟල් 11ක්. අම්ෆිපෝඩා වර්ගයට අයත් මේ අපූරු සත්වයා හමු වී ඇත්තේ නවසීලන්තට උතුරින් මතුපිට සිට සැතැපුම් 4ක් පමණ ගැඹුරු මුහුදේදීයි. සාමාන්‍යයෙන් අම්ෆිපෝඩා වර්ගයට අයත් කවචයන් අතර වැඩි දෙනකු අඟල් 0.8ත් 1.2ත් අතර දිග සතුන්ය. මේ නව සත්ව විශේෂය එමෙන් දස ගුණයකටත් වඩා විශාලයි.

නවසීලන්ත මුහුදේ මතුපිට සිට සැතැපුම් හතරක් ගැඹුරින් හමු වූ ඉස්සන්

Friday, February 03, 2012

ගොඩබිම වාසය කරන තුන්වැනියටම විශාල සත්ත්වයා

හිපෝ දිවා කාලය ගත කරන්නේ ගංගාවක, විලක හෝ වැවක පතුළේ ගිලී සිටිමිනුයි. කෑම සොයමින් ගොඩට පැමිණෙන්නේ සවස් කාලයේ අඳුර වැටුණාමයි. ඔවුන් කෑම සොයමින් දුර ගමන් කරන්නේ නැහැ. ප‍්‍රධාන ආහාරය තමයි, තණ කොළ වර්ග. හිපෝ පවුලේ සාමාජිකයන් දෙදෙනෙක් ඉන්නවා. ඒ තමයි සාමාන්‍යයෙන් අපට දකින්න ලැබෙන හිපෝ සහ ප‍්‍රමාණයෙන් කුඩා පිග්මි හිපෝ. මේ හිපෝ විශේෂයන් දෙකම දකින්න ලැබෙන්නේ සමකයට ආසන්නයේ අපි‍්‍රකානු රටවලයි. ගොඩබිම වාසය කරන තුන්වැනියටම විශාල සත්ත්වයා වන්නේ හිපපොටේමස්. පළමු ස්ථානය හිමි වන්නේ අලියාට. දෙවැනි ස්ථානය සුදු රයිනෝසිරස්ට.

ඩයිනසෝර වසුරුවලින් ඔරලෝසුවක්

යුවාන් අර්පා කියලා කියන්නේ සුප‍්‍රසිද්ධ ස්විට්සර්ලන්ත අත් ඔරලෝසු නිර්මාණකරුවෙක්. යුවාන් අර්පා සඳෙන් ගෙනා පස් යොදාගෙන ඔරලෝසු නිර්මාණය කළා. ගිලූණු ටයිටැනික් නැවෙන් ගත් ලෝහවලින් ඔරලෝසු හැදුවා. දැන් ඔහු තවත් අපූරු දෙයකින් අලූත් ඔරලෝසුවක් නිර්මාණය කරලා තිබෙනවා. එය සාදා තියෙන්නේ පොසිල වූ ඩයිනසෝර වසුරුවලිනුයි. ඒ කියන්නේ බෙටිවලිනුයි.

Thursday, February 02, 2012

ඈත අතීතයේ සාගරයේ අණසක පැතිරවූ දැවැන්තයෝ


නපුරු පොඞ්ඩා: ‘මෙසොසෝර්
සාගරයේ අණසක පැතිරවූ තියුණු දත්වලින් සහ දිගුවල්ගයකින් යුත් ‘මෙසොසෝර්’ සත්ත්වයන් ජීවත් වුණේ වසර මිලියන 125 ක් තරම් ඈත අතීතයේදී සිලූරියානු අවධියෙන් පසු ඇතිවූ පර්මියානු අවධියේදීයි. ශාක සහ ජීවීන් ගොඩබිමට පැතිර යන්න පටන් ගන්නේ පර්මියානු අවධියේදීයි.  ඩයිනසෝරයන් පෘථිවියේ රජ කිරීම ඇරඹෙන්නේද මේ අවධියේදීයි. ඒත් මුහුදෙන් ඇරඹුණු ජීවය මුහුදේ තව තවත් හොඳින් පරිණාමය වී වර්ධනය වුණා. මුලින්ම පහළ වූ උරග විශේෂ අතරින් කීප දෙනකු ජලජ ජීවිතය තෝරා ගත්තා. සමහරු ගොඩබිම වැව් පොකුණු ගංගා ආශ‍්‍රිත මිරිදියට පි‍්‍රය කළා. තවත් සමහර උරගයන් මහා සාගරය තෝරා ගත්තා. ‘මෙසොසෝර්’ යනු එලෙස සගරයේ ජීවිතයට හුරු වූ සත්ත්වයෙකි. පෙනුමෙන් නපුරෙක් වුනාට උන්ගේ දිග අඟල් 28 ක් පමණයි, කියලා කීවොත් පුදුම වේවි. උන් කිඹුල්ලූන්ට හුඟක්ම සමානයි. නමුත් පරිණාම චාරිකාවේ අපට අහිමි වී වඳවී ගිය සත්ත්වයෙක් හැටියට ‘මෙසොසෝර්’ හඳුන්වා දෙන්න පුළුවන්. මොවුන්ගේ මෘදු පොසිල අස්ථි කැබැලි අපි‍්‍රකාවෙන් හා දකුණු ඇමෙරිකාවෙන් හමුවී තිබෙනවා. මේ මහාද්වීප ඈත අතීතයේ එකට යාවී තිබුණු බවට මේ අස්ථි කැබැලි හොඳ සාධකයක්.

නව ශාක ප‍්‍රභේදයක් ලොවට හඳුන්වා දෙයි! ප‍්‍රභා අමරසිංහට ‘මල් කැකුළු’ සුබපැතුම්!

ලෝකයේ උද්භිද විද්‍යා නාමාවලියට අලූත් ශාකයක් එක් කිරීමට ශී‍්‍ර ලංකා උද්භිද විද්‍යාවරියක් සමත් වී තියෙනවා. මේ පිළිබඳ වාර්තාවක් Srilankamirror වෙබ් අඩවියේ සටහන්ව තියෙනවා. මෙම නව ශාක විශේෂය සොයා ගැනීමේ ගෞරවය හිමි කර ගෙන ඇත්තේ පේරාදෙණිය විශ්ව විද්‍යාලයෙන් උද්භිද විද්‍යා උපාධියක් ලබා දැනට කොළඹ විශ්ව විද්‍යාලයේ උද්භිද විද්‍යාපති උපාධිය සඳහා පර්යේෂණවල නිරතව සිටින ප‍්‍රභා අමරසිංහ මෙනෙවියයි.

Wednesday, February 01, 2012

දැවැන්ත මූදු රකුසකුගේ හිස් කබලක් බි‍්‍රතාන්‍යයෙන්

මුහුදු රකුසකුගේ දැවැන්ත හිස්කබලක් සොයා ගන්නට බි‍්‍රතාන්‍ය පොසිල විද්‍යාඥ කණ්ඩායමක් සමත්වුණා. මේ යෝධ හිස්කබල හමුවුණේ එංගලන්තයේ දකුණුදිග වෙරළතීරයෙනුයි. මුහුදු රකුසෙක් කියලා කීවාට ඇත්තම කීවොත් මේ සත්ත්වයා අතීතයේ මුහුදේ ජීවත් වූ දැවැන්ත උරග විශේෂයක්. හරියටම කියනවා නම් ‘ප්ලියෝසෝර්’ (Pliosaur) සත්ත්වයෙක්. ප්ලියොසෝරයන් මීට අවුරුදු මිලියන 150 කට කලින් මුහුදේ ජීවත් වූ විලෝපියකයන් විශේෂයක් කියලා පොසිල විද්‍යාඥයන් පෙන්වා දෙනවා.

Tuesday, January 31, 2012

අන්දරේ කිරිපැණි කෑ හැටි

දවසක් රජතුමා ආහාර අනුභව කරන අතරෙ දක්කා අන්දරේ ඒ පැත්තට එබිකම් කරනවා. අන්දරේ කවදත් කෑමට ආසයි කියලා දන්න රජතුමා කල්පනා කළා, අන්දරේට රජ බොජුන්වලින් ටිකක් කවන්න. එහෙම හිතලා රජතුමා කෑම කාලා ඉවර වුණු ගමන් අන්දරේව කැඳෙව්වා. කැඳවලා මෙහෙම ඇහුවා:

”අන්දරේ මොකද මං වළඳන වෙලාවෙ එබිකම් කළේ ?”

”අනේ නෑ, දේවයන් වහන්ස, උදහස් වෙන්න කාරි නෑ. මට ඇහුනා ඔබ වහන්සෙ මට අඬ ගහනවා වගේ. ඒකයි බැලූවෙ.” අන්දරේ බොහොම යටත්පහත්ව කිව්වා.

සෙනසුරු ග‍්‍රහයාගේ රහස් සොයා ගිය කැසිනි යානය තොරතුරු එවයි. විද්‍යාඥයෝ ඒවා විග‍්‍රහ කරති.

සෙනසුරු වෙත යැවූ නාසා ආයතනයේ කැසිනි ගවේෂණ යානය සෙනසුරුගේ චන්ද්‍රයන්ගේ තොරතුරු එවන්නට පටන්ගෙන තියෙනවා. මේ අලූත්ම තොරතුරු අතර සෙනසුරුගේ එක් චන්ද්‍රයකු වූ ටයිටන්ගේ මතුපිට පෙනුම අනුව පෘථිවියට සමාන ‘වැලිවැටි’ හා කාන්තාර ඇති බව හෙළි කෙරෙන ඡායාරූප දත්ත තියෙනවා. ඒ හා සමානකම් තිබුණද ඒ ‘වැලිවැටි’ අති දැවැන්තයි. එකක් අඩි 300ක් විතර උසයි. සැතැපුමක් විතර දිගයි. ඒත් ඒවා තැනී ඇත්තේ වැලිකැටවලින් නොවෙයි, මිදුණු හයිඩ්‍රොකාබන කැබලිවලින්. මේ හයිඩ්‍රොකාබන් අපේ බොර තෙල්වල ඇති ප‍්‍රධාන රසායනික සංඝටකයක්.

සෙනෙසුරුගේ චන්ද්‍රයාගේ මතුපිට ස්වාභාවය සිත්තරකුට පෙනෙන හැටි. මේ වැලිවැටි සෑදී ඇත්තේ වැලිවලින් නොවෙයි, මිදුණු හයිඩ්‍රොකාබනික ද්‍රව්‍යවලින්. ඉහළින් පෙනෙන්නේ සෙනසුරු ග‍්‍රහයායි.

Monday, January 30, 2012

අවුරුදු මිලියන 190ක් පැරණි ඩයිනොසෝර බිත්තර හමුවේ!

අවුරුදු මිලියන 190ක් පැරණි ඩයිනොසෝර බිත්තර තැන්පතුවක් අපි‍්‍රකාවෙන් හමුවී තියෙනවා. එහි බිත්තර 340ක් තියෙනවා. මෙතෙක් හමු වී ඇති ඉතාමත් පැරණි බිත්තර තැන්පතුව මෙයයි. ඩයිනොසෝරයන්ගේ බිත්තර දැමීමේ හා බිත්තර රැකීමේ පුරුදු ගැන, ඔවුන්ගේ ප‍්‍රජනක චර්යාවන් ගැන හදාරන්න හොඳම අවස්ථාවක් මෙයින් ලැබෙන බවයි, විද්‍යාඥයන්ගේ අදහස වන්නේ.

මැසොස්පොන්ඩිලස් ඩයිනොසෝරයන්ගේ බිත්තර දමන කැදලි සිත්තරකු දුටු හැටි

මකුළුවෝ හා කුරුමිණියෝ ගණන කියන්න පුළුවන්ද?: ගණිත විනෝදය සති අන්තයේ පැනය - පෙරෙල්මාන්ගේ විසඳුම


අප ඔබට ඉදිරිපත් කල ගණිත විනෝදය ගැටලුවට Comments වලින් සහය දැක්වු සියලු දෙනාට අපගේ ස්තුතිය...!. Anonymous, Sithuvam නිවැරදි පිලිතුරු ලබා දුන්නා.

Sunday, January 29, 2012

සුදුස්සාට හා දක්ෂයාට තැන දුන් හොවැංහෝ ශිෂ්ටාචාරය - චීනයේ ආරම්භය

චීන ඉතිහාසය ආරම්භය නිශ්චිතව කිය නොහැකිය. පුරා විද්‍යා කැණීම් අනුව චීනයේ ප‍්‍රාග් ඓතිහාසික යුගය කි‍්‍ර.පූ. 600,000 පමණ හෝ කි‍්‍ර.පූ. 200,000 පමණ හෝ ආරම්භ වන්නට ඇතැයි සැලකෙයි. නයිල්, යුප‍්‍රටීස් ටයිගී‍්‍රස් ගංගා නිම්නවල ශිෂ්ටාචාර බිහිවුණා සේම චීන ශිෂ්ටාචාරය බිහිවූයේ හොවැංහෝ ගංගා නිම්නයේයි. හොවැංහෝ ගඟ අද අප හඳුන්වන්නේ කහ ගංගාව කියලයි. හොවැංහෝ හෙවත් චීන ශිෂ්ටාචාරය ගැන දැනගන්න පුළුවන් වන්නේ ජනප‍්‍රවාද හා පුරාවස්තුවලිනුයි.

Saturday, January 28, 2012

ජීවිත බේරා තාක්ෂණය නසන ඊ-බෝම්බ - මිනිස් ජීවිත ආරක්ෂා කර යුද ජයග‍්‍රහණ ලබා ගැනීමට අවධානය

යුද්ධය කියන්නේ අපට අලූත් අමුතු දෙයක් නම් නොවේ. සුබදායී දෙයක් නොවේ. යුද්ධයේ කුරිරු බව අපි හොඳින් දන්නෙමු. නවීන ලෝකයේ ප‍්‍රබලයන් ලෙස සැලකෙන්නේ ප‍්‍රමාණයෙන් විශාල හමුදාවක් ඇති රාජ්‍යයන් නොවේ. කොතරම් විශාල හමුදාවක් සිටියත් උපක‍්‍රමශීලී බව නොමැති නම් සතුරන් පරදවා යුද්ධයක් ජයග‍්‍රහණය කළ නොහැකිය. තාක්ෂණයෙන් පරතෙරට ගොස් ඇති යුගයක අපට ඇති වටිනාම ආයුධය වන්නේ ඒ නව තාක්ෂණයයි. යුද්ධයකදී මියයන්නේ සටන් වදින දෙපිරිස පමණක් නොව ඊට මැදිවන අහිංසක ජනතාවද අවාසනාවන්ත ඉරණමකට ගොදුරු වෙයි. මිනිස් ජීවිතයක වටිනාකම කොතරම්ද? ඒ නිසා ම ඇමෙරිකාව ප‍්‍රමුඛ සෙසු ලෝක බලවතුන් මිනිස් ජීවිත හැකිතාක් බේරා, ආරක්ෂා කර යුද ජයග‍්‍රහණ ලබා ගැනීම් ගැන අවධානය යොමු කිරීමේ ප‍්‍රතිඵලයක් ලෙස ඊ බෝම්බ හැඳින්විය හැකිවෙනවා.

Friday, January 27, 2012

මකුළුවෝ හා කුරුමිණියෝ ගණන කියන්න පුළුවන්ද?: ගණිත විනෝදය සති අන්තයේ පැනය


ගණිත විනෝදය යටතේ අපි රුසියානු ලේඛක වයි. පෙරෙල්මාන්ගේ ගැටලූ 3ක් ඉදිරිපත් කළා ඔබට මතක ඇති. ඒවාට හරි පිළිතුරු ඔබ ඉදිරිපත් කළා. මෙසේ ගැටලූ විසඳන්න ඔබේ ඉදිරිපත් වීම අපට ලොකු ධෛර්යයක්. මේවාට ඔබේ ඇති කැමත්ත අනුව අප ඉදිරියටත් තවත් මෙවැනි ගැටලූ ඔබ ඉදිරියට ගේනවා. මේ ඒවායින් තවත් එකක්.

කුරුල්ලන්ගේ සිරුරු තුළ වේග පාලකයක්, තාක්ෂණය අනාගත යානාවලටත් - අලූත්ම අධ්‍යයනයකින් හෙළිවේ!

විද්‍යාඥයන් සොයා ගෙන තියෙනවා, ඉවෙන් මෙන් තමන් පියාසර කළයුතු වේගය හඳුනාගෙන බාධක සහිත පරිසර තුළ දී ඒවායේ නොගැටී, හිස් තැන් සොයා ගෙන පියාඹා යන බව. විශේෂයෙන් ගස් බහුල වනාන්තර ප‍්‍රදේශවල දී කුරුල්ලන්ට තමන් ජීවත්වන පරිසරයේ ඝනත්වය ගැන අවබෝධයක් ලබා ගත හැකි ක‍්‍රමවේදයක් තියෙනවා. මෙම ක‍්‍රම වේදය හඳුනා ගෙන ඒවා මිනිසුන් රහිතව පියාසර කරන යානාවලට යොදා ගැනීමට විද්‍යාඥයන් බලාපොරොත්තු වෙනවා.

(කුරුල්ලන් තදබදයක් ඇති පරිසරයකදී මග සොයා ගෙන යන අයුරු මිනිසුන් රහිත යානාවලටත් යොදා ගැනීමට විද්‍යාඥයන් බලාපොරොත්තු වෙනවා)

ආදී ගල් යුගයේ මානවයන් භාවිතා කළ ලොව පැරණිම බට නළාව

ගල් යුගයේ මානවයෝ සතුන් දඩයම් කරගෙන සතුන්ගේ අස්ථි සූප්පු කරමින් අමු අමුවේ මස් ගිලදැම්මා විතරක් නොවෙයි ඔවුන් බටනලාවලින් සංගීත නාද රටා මැවීමටත් සමත් වුණා කියලා කීවොත් පුදුම වේවි නේද? මේ තොරතුරු අනාවරණය වුණේ අවුරුදු 35,000 ක් පැරණි බටනළාවක් හමුවීමත් සමඟයි. දැනට සොයා ගෙන ඇති ලොව පැරණිතම සංගීත භාණ්ඩය ලෙස සැළකෙන්නේ මෙයයි.

Thursday, January 26, 2012

දැනට ලෝකයේ හමු වී ඇති කිසිම සතෙකුට සමාන නැති - හර්ඩියා වික්ටෝරියා

ඇමෙරිකාවේ වොෂිංන්ටන්හී පිහිටි ස්මිත්සෝනියන් කෞතුකාගාරයේ රැස් කර ඇති සත්ත්ව පොසිල හා ඇට කැබලි අතරින් අමුතු සතෙක් මතුවෙලා. වසර 100ක් තිස්සේ එහි පොසිල අතර සැඟවී සිටි මේ අපූරු සත්ත්වයා වටකුරු හණුවක් හා හිසෙහි පිහිටි අඬු දෙකක් ඇති විලෝපිකයෙක්.

‘සිකුරු ග‍්‍රහයාගේ ජීවීන් ඉන්නවා!’ - රුසියානු විද්‍යාඥයෙක් : ‘නෑ. ඒක බොරුවක්' - ඇමරිකානු විද්‍යාඥයෝ

හරියටම මීට අවුරුදු 30කට ඉස්සර, 1982 දී රුසියානුවන් වෙනෙරා 13 හා 14 වශයෙන් යානා දෙකක් සිකුරු ග‍්‍රහයා බලා යැව්වා. ඒ යානා අතරින් වෙනෙරා 13 එවූ ඡායාරූප පරීක්ෂා කළ රුසියානු අභ්‍යවකාශ විශේෂඥයකු වූ ලියෝනිඞ් ක්සාන්ෆොමැලිටි කීවේ සිකුරු ග‍්‍රහයා මතුපිට ජීවීන් ඉන්නා බව චලනය වන යමකින් තමා සොයා ගත්තා කියායි. ඇමරිකාවේ නාසා ආයතනයේ ඡායාරූප විශ්ලේෂකයකු වන ටෙඞ් ස්ට්රයික් වහා ඉදිරිපත් වී එය බොරුවක් බව පැහැදිලි කර තියෙනවා. ඔහු කියන්නේ මේ සතකු වාගේ ඔහු දැක ඇත්තේ වෙනෙරා යානයක් සිකුරු බිම මත පතිත වෙද්දී ගැලවී විසි වී ගිය කැමරා කාචාවරණයක කොටසක් කියලයි. ගෝනුස්සකු වාගේ රුසියානු විද්‍යාඥයාට පෙනී ඇත්තේ එයයි.

(1982 දී රුසියානු වෙනෙරා 13 යානයෙන් සිකුරු ග‍්‍රහයා මත දී ගන්නා ලද ඡායාරූප. රුසියානු විද්‍යාඥ ලියෝනිඞ් ක්සාන්ෆොමැලිටි කියන්නේ මේ මැද ඇත්තේ චලනය වූයේ යැයි සිතන කාචාවරණයයි)

(රූපයේ පහළ කෙළවරින් පෙනෙන්නේ සිකුරු යානයයි. වම් පැත්තේ බිම ඇත්තේ ‘ජීවියකු’ යැයි සැක කළ යානයෙන් විසි වන්නට ඇතැයි සැලකිය හැකි කාචාවරණ කැබැල්ලයි)

Wednesday, January 25, 2012

යෝධ තල්මසාගේ පුංචි නෑයා - ඉන්දියාවෙන් හමු වූ ඉන්දෝහියුස්


මේ ඇට කටු අයත් වන්නේ ඉන්දෝහියුස් (Indohyus) නම් වසර මිලියන 48කට පෙර මිහිමත ජීවත් වූ ක්ෂීරපායී සතකුටයි. මේවා හමු වී ඇත්තේ ඉන්දියාවේ කාශ්මීර ප‍්‍රාන්තයෙන්. මේ ඇටකටු අයත් සතා හැඩයෙන් මීමින්නකු තරම් වුනත් ඌ නෑකම් කියන්නේ පුංචි පහේ සතකුට නෙවෙයි, යෝධ තල්මසාටයි. තල්මසා මුහුදට හුරුවෙන්න ඉස්සර ගොඩ බිම ජීවත් වෙන්න ඇති කියලා විශ්වාසයක් විද්‍යාඥයන් අතර තිබුණා. ඔවුන් මෙතෙක් කලක් විශ්වාස කළේ හිපොපොටේමස් යෝධ තල්මසාගේ ළඟම නෑයා ලෙසයි. ඒත් මේ නව සොයා ගැනීමත් නිසා විද්‍යාවේ නව පිටුවක් පෙරළෙනවා.

අභ්‍යවකාශයේ මහා අබිරහස : කළු කුහර Black Hole

විද්‍යාඥයන් විශ්වාස කරන්නේ අභ්‍යවකාශයේ සමහර තැනක ගුරුත්වය කෙතරම් ප‍්‍රබල ද යත් අති දැවැන්ත රික්තක ශෝධකයක් (vacuum cleaner) මෙන් ඒ අසළට එන හැම දෙයක් ම, ඒ කියන්නෙ ඕනෑම පදාර්ථයක් උරා ගන්නවා, එහෙමත් නැත්නම් ගිල ගන්නවා කියලයි. සමහර විට තරුවක්, වල්ගා තරුවක් හෝ ග‍්‍රහ ලෝකයක් හෝ වාත වලාවක් වෙන්න පුළුවන්. ඒවා කොතරම් විශාල වුනත් ඒවායේ ප‍්‍රමාණය ගැන ප‍්‍රශ්නයක් නැහැ. අප ජීවත්වන මේ පොළොව ඇතුළු මුළු සෞරග‍්‍රහ මණ්ඩලය ම වුනත් ගිලගන්න මහ වෙලාවක් යන්නෙ නැහැ. මේ අද්භූත තැන් හැඳින්වෙන්නේ කළු කුහර කියලයි. මේවා ඇසට පෙනෙන්නේ නැහැ. මේවා තමන්ට හසුවන ආලෝකයක් වුවත් උරා ගෙන ගිල ගන්නවා. ඒ අලෝකයට ඉන්පසු එළිය විහිදුවීම කරන්න බැහැ. මෙසේ ගිල ගැනීමේ දී එහි ස්කන්ධය හැකිළෙනවා. ඝනත්වය අනන්තයට පත් වෙමින් සදහටම නොපෙනී යනවා. මේ විදියට අති ප‍්‍රබල ගුරුත්වාකර්ෂණයකින් ඒ අසලට එන ආලෝකය පවා ගිල ගන්නා නිසයි, මේවා කළු කුහර (Black Hole) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ. මෙවැන්නක පවතින ගුරුත්වය කෙතරම් ප‍්‍රබල එකක් ද යත් එයින් කාලය හා අවකාශය කෙරෙහි බලපෑමක් එල්ල කෙරෙනවා. කාලයේ වේගය අඩු කරනවා, අවකාශය පුළුල් කර විදහනවා. ඒ නිසා මේ තත්වය අභ්‍යවකාශයේ හමුවන සුවිශේෂී එකක් ලෙස සැලකෙනවා.

Tuesday, January 24, 2012

සීයා හා මුනුපුරා - දෙන්නාගේ වයස කීය ද? ගණිත විනෝදය 3 : පිළිතුර

අප ඔබට ඉදිරිපත් කල ගණිත විනෝදය ගැටලුවට Comments වලින් සහය දැක්වු සියලු දෙනාට අපගේ ස්තුතිය...!. Anonymous, Jilora නිවැරදි පිලිතුරු ලබා දුන්නා.

යළි ඉපදුන බෝනියෝවේ ඞ්රැකියුලා වඳුරා!

ලෝකයෙන් සදහටම වඳ වී ගියා යැයි වසර හතක් තිස්සේ සලකනු ලැබූ වඳුරකු ඉන්දුනීසියාවෙන් විද්‍යාඥයන් කණ්ඩායමකට හැකිවී තියෙනවා. කැනඩාවෙන්, ඇමරිකාවෙන් ගිය සත්ව හා පරිසර විද්‍යාඥයන් පිරිසක් මේ අපූරු සොයා ගැනීම කර ඇත්තේ ඉන්දුනීසියානු විද්‍යාඥයන් හා පරිසර වේදින්ගේ සහය ඇතිවයි.

මෙසේ සොයා ගෙන ඇත්තේ ඉන්දුනිසියාවේ බෝනියෝ දූපතේ වැසි වනාන්තරවලදී මෙතෙක් කලක් වඳ වී ගියේ යැයි සැලකනු ලැබූ ඞ්රැකියුලා වඳුරා නම් දුර්ලභ සත්වයායි. මේ සොයා ගැනීම කර ඇත්තේ ඔවුන් එරට වැසි වනාන්තරවල ගවේශනයේ යෙදෙද්දීයි.

(බෝනියාවෙන් සොයා ගත් අති දුලබ ඞ්රැකියුලා වඳුරා)

Monday, January 23, 2012

සීයා හා මුනුපුරා - දෙන්නාගේ වයස කීය ද? ගණිත විනෝදය 3


මේ ගැටලූවත් අප තෝරා ගත්තේ වයි. පෙරෙල්මාන්ගේ ‘ගණිත විනෝදය’ පොතෙන්. මේ වගේ නුවණත්, දැනුමත්, විනෝදයත් එක විට ලබා දෙන පොත් කීපයක් ම පෙරෙල්මාන් විසින් රුසියන් බසින් කරල තියෙනවා. වාසනාවකට වාගේ ඒවා සිංහල බසටත් පෙරළලා තියෙනවා. ඒ නිසයි අපට මෙහෙම ඉදිරිපත් කරන්න අවස්ථාව ලැබිලා තියෙන්නෙ. මෙන්න අද ගැටලූව. මේකත් වයස සෙවීමේ ගැටලූවක්.

පුරාණ ලෝකයේ දක්ෂතම වෙළඳ නාවිකයන්වූ ෆීනීෂියානුවන් : පුරාණ ශිෂ්ටාචාර

පුරාණ ලෝකයේ නාවික හා වෙළඳ කටයුතු අතින් දක්ෂතමයන් ලෙස සැලකෙන්නේ ඔවුන්ය. සුළං බලය යොදා ගෙන තරු රටා අනුව මඟ සොයා ගනිමින් මහා සාගරය තරණය කළ ඔවුන් අති දක්ෂ නාවිකයෝ වූහ. අද ලෝකයේ වඩාත් ප‍්‍රචලිත භාෂාවක් වූ ඉංග‍්‍රීසි භාෂාවට හෝඩිය ලැබුණේ ඔවුන්ගෙනි. ඔවුන් අයත් වන්නේ වසර 4000කට පෙර පැවති ඉතා දියුණු ශිෂ්ටාචාරයකටය. ඔවුන් හැඳින්වෙන්නේ ෆීනීෂියානුවන් ලෙසයි. මේ ඔවුන්ගේ කතාවයි.

Sunday, January 22, 2012

පියා සහ පුතා : ගණිත විනෝදය 2 විසඳුම

අප ඔබට ඉදිරිපත් කල ගණිත විනෝදය ගැටලුවට හොද ප්‍රතිචාරයක් ලැබීම ගැන සන්තෝස වෙමු. em, ගණන්කාරයා, Anonymous නිවැරදි පිලිතුරු ලබා දුන්නා. Comments වලින් සහය දැක්වු සියලු දෙනාට අපගේ ස්තුතිය...!

තායිවාන රජය සමනලූන්ට පාර පනින්න ඉඩ දෙයි - අධිවේගී මාර්ග අනතුරු වලට පිලියමක්

තායිවානයෙන් යුන්ලින් ප‍්‍රාන්තයෙන් හරිම අපූරු පුවතක් වාර්තා වුණා. වාර්ෂිකව පර්යටනයේ යෙදෙන තායිවාන සමනල විශේෂයකට අනතුරක් නොවී පාර මාරුවෙන්න ඉඩකඩ සලසා දීමයි ඒ. සමනලූන් පාර හරහා යන ස්ථානවල පාර දෙපස උස දැල් යොදා ආවරණය කළ අතර අධිවේගී මාර්ග කීපයක වාහන සඳහා වේග සීමා ද පනවනු ලැබුවා.

සීතල මාර්තු මාසයේ මැද සිට මාසයක් පුරා දස දහස් ගණනින් ‘මිල්ක්වීඞ් සමනලූන්’ මධ්‍යම තායිවානයේ ප‍්‍රධාන පෙළේ අධිවේගී මාර්ග කීපයක් හරහා උතුරු දෙසට පර්යටනයේ යෙදෙන්නේ උණුසුම සොයමිනුයි. මේ දීර්ඝ පර්යටන සංචාරයේ අරමුණ පැටවුන් බිහි කිරීමයි.

Saturday, January 21, 2012

පියා සහ පුතා : ගණිත විනෝදය 2

මේ ගැටලූවත් අප තෝරා ගත්තේ වයි. පෙරෙල්මාන්ගේ ‘ගණිත විනෝදය’ පොතෙන්. මේ වගේ නුවණත්, දැනුමත්, විනෝදයත් එක විට ලබා දෙන පොත් කීපයක් ම පෙරෙල්මාන් විසින් රුසියන් බසින් කරල තියෙනවා. වාසනාවකට වාගේ ඒවා සිංහල බසටත් පෙරළලා තියෙනවා. ඒ නිසයි අපට මෙහෙම ඉදිරිපත් කරන්න අවස්ථාව ලැබිලා තියෙන්නෙ. මෙන්න අද ගැටලූව. මේකත් කලින් ගැටලුව වගේ වයස සෙවීමේ ගැටලූවක්.

සිංහල සිනමාව ආරම්භ වී අදට හරියට ම 65ස් වසරකි. මුල් ම සිංහල චිත‍්‍රපටය ‘කඩවුණු පොරොන්දුව’ ද?

සිංහල සිනමාව ආරම්භ වී අදට හරියට ම 65ස් වසරකි. ඒ මුල් ම සිංහල චිත‍්‍රපටය ලෙස සැලකෙන ‘කඩවුණු පොරොන්දුව’ මංගල දර්ශනය පැවැත් වූයේ 1947 ජනවාරි 21 වැනිදා වීම නිසාය. එහෙත් ඇතැම් අය සලකන්නේ ප‍්‍රථම සිංහල චිත‍්‍රපටය එය නොවන බවයි. ඞී. වී. සෙනෙවිරත්න සුරීන් පැරණි සිංහල සිනමාව ගෙන වරක් මා සමග කීවේ 1925 දී නිපදවූ ‘රාජකීය වික‍්‍රමය’ සම්පූර්ණයෙන් නිපදවා ඉන්දියාවේ දී වරක් ප‍්‍රදර්ශනය කිරීමෙන් පසු සතුරන් විසින් ගිනි තබා විනාශ කරන ලද බවයි. නිහඬ චිත‍්‍රපටයක් වූ එය ගුප්තා නම් ඉන්දියානු අධ්‍යක්ෂවරයකු යොදා ටී. ඒ. නූර්භායි නිපදවූවකි. ඒ චිත‍්‍රපටයේ ඇන්. ඇම්. පෙරේරා, (ඔහු පසුව අපේ ප‍්‍රකට දේශපාලනඥයකු විය.) සිබිල් ෆීම්, ඇන්. පී. ඞී. ඇල්බට් සිල්වා, ඇන්. ආර්. ඩයස් ආදීහු රඟපෑ බව සඳහන් වෙයි.

ඩයිනසෝරයන්ටත් පෙර මිහිමත ඇවිද ගිය විලෝපිකයෙක් සොයා ගෙන - මග පෙන්වීම ලැබුණේ ගුගල් සිතියම්වලින්

දිගටි විහිදුණු උල් දත් ඇති, දිවියකු තරම් ලොකු අමුතු විදියේ දඩයක්කාරයෙක් මීට අවුරුදු මිලියන 265කට පෙර මේ මිහිමත ඇවිද ගිය බව සොයා ගන්නට විද්‍යාඥයන් පිරිසක් සමත් වී තියෙනවා. උරගයකුගේ යැයි සිතිය හැකි උගේ පොසිල අස්ථි හමුවෙලා තියෙනවා දකුණුදිග බ‍්‍රසීලයෙන්. ඒ අස්ථි පරීක්ෂා කිරීමේදී තහවුරු වුණා, ඒවා වසර මිලියන 265 කට වඩා පැරණි බව. ඒ කියන්නේ මේ සතා ලොව ජීවත්වෙලා තියෙන්නේ ඩයිනසෝරයන් මිහිමත පහළ වෙන්නත් ඇවිද යන්නත් කලින්. ඒ විතරක් නොවෙයි, මේ සතා ඩයිනසෝරයන් ගොදුරු කර ගත් විලෝපිකයකු වන්නට ඇතැයි ඒ විද්‍යාඥයන්ගේ අදහසයි.

 
(පැම්පාෆෝනියස් සතකු පේරිසෝරයකු දඩයම් කරන අයුරු දැක්වෙන චිත‍්‍රයක්)

Friday, January 20, 2012

වයස කීය ද? : ගණිත විනෝදය 1 - විසඳුම


අප ඔබට ඉදිරිපත් කල ගණිත විනෝදය ගැටලුවට හොද ප්‍රතිචාරයක් ලැබීම ගැන සන්තෝස වෙමු. Anonymous 1, Anonymous 2, fantaUP, Sithuvam නිවැරදි පිලිතුරු ලබා දුන්නා. Comments වලින් සහය දැක්වු සියලු දෙනාට අපගේ ස්තුතිය...!

අඟහරුට යැවූ රුසියන් යානය උඩුගුවනේ හිර වුණේ කඩාකප්පල්කාරී වැඩක් නිසාද?

රොස්කොස්මොස් හෙවත් රුසියානු අභ්‍යවකාශ ආයතනය අඟහරු ග‍්‍රහයා වෙත යැවූ ‘ෆෝබෝස්-ග‍්‍රන්ට්’ රොකට්ටුව එහි ගෙන චන්ද්‍රිකාවක් ඇතුළු මෙහෙයුම් උපකරණ සමග කක්ෂයේ හිර වීමෙන් පසු පසුගියදා පොළොවට කඩා වැටුණා. කඩා වැටෙයි, කියා අනුමානයෙන් එය සිදුවිය හැකි තීරුව දිගේ පිහිටි රටවල් හා ප‍්‍රධන නගර සියල්ල ම ආපදා තත්වයක් ඇති වුණොත් ඊට මුහුණ දෙන්නට සියලූ කටයුතු සූදානම් කර තිබුණා.

අප මේගැන කලින් සදහන් කල ලිපිය මතකද? 'කක්ෂයේ හිරවෙච්ච රුසියන් අඟහරු යානය ජනවාරි 15 වැනිදා පොළොවට කඩා වැටෙනවා!'


Thursday, January 19, 2012

වයස කීය ද? : ගණිත විනෝදය 1


අප කුඩා කාලේ රුසියාවේ මොස්කව් ප‍්‍රගති ප‍්‍රකාශන මන්දිරයෙන් ඉලක්කම් සෙල්ලම් ඇතුළත් අපූරු පොතක් පළ කරල තිබුණා. ඒ පොතෙන් තමයි අපට ගණිතය ගැන ආසාවක් ඇති කළේ. පොතේ නම ගණිත විනෝදය. කර්තෘ වයි. පෙරෙල්මාන්. ඒ පොතේ පිටපතක් මෙච්චර කල් පරිස්සම් කර ගෙන උන්නු මගේ චූටි නංගි, සුමිත‍්‍රා මට ඒක දුන්නා ඔබේ විනෝදයට එහි එන ඉලක්කම් සෙල්ලම් කීපයක් තෝරා පළ කරන්න කියලා. ඇය ගණිතය ජිවිතය කරගෙන ඉන්න, අනාගත පරපුරට ගණිතය ජීවිතය කර ගන්න උගන්වන කෙනෙක්. ඇගේ ඒ ඉල්ලීම ඉටු කරන්නයි මේ විශේෂාංගය එක් කරන්නේ.

යුද්ධයට අති දක්ෂ ඇස්ටෙක්වරු : පුරාණ ශිෂ්ටාචාර


1519 දී ස්පාඤ්ඤ දේශ ගවේෂක හර්නාන් කෝටේස් (1485-1547) සහ ස්පාඤ්ඤ හමුදා මෙක්සිකෝ නිම්නය ආක‍්‍රමණය කරද්දී එක්තරා රතු ඉන්දියානු ගෝත‍්‍රයක් එම ප‍්‍රදේශයේ විශාල අධිරාජ්‍යයක් පිහිටුවා ගෙන සිටියහ. මේ රතු ඉන්දියානුවෝ දඩයම් යුගය අත්හැර නාගරීක ශිෂ්ටාචාරයකට හැඩ ගැසුණු පිරිසක් වූහ. එසේ ම යුද්ධයට අති දක්ෂයෝ වූහ. ඔවුන් විශ්වාස කළේ ඔවුන් ඇදහූ දෙවිවරුන් ලේ පිපාසියෙන් පිරුණු අය ලෙසයි. ඒ නිසා බිලි පූජාවලින් ඒ දෙවිවරුන් පිදූහ. ස්පාඤ්ඤ හමුදා පැමිණෙන විට මෙම ගෝත‍්‍රිකයෝ ඔවුන්ට පක්ෂපාතී අනෙකුත් ගෝත‍්‍රික ජන කොටස් හා එක්ව මිලියන 25 කට වැඩි මහා ජනකායක් පාලනය කරමින් සිටියහ. ඔවුන්ව හැඳින්වෙන්නේ ‘ඇස්ටෙක්’ යන නමිනි. මේ ඔවුන්ගේ කතාවයි.

Wednesday, January 18, 2012

එක් වර්ග සෙන්ටිමීටරයක් ඉටි පන්දම් 232,000 ක් - හිරුගේ බලය ගැන දැනගන්න

අපේ සූර්යයා, එහෙමත් නැතිනම් හිරු කියන්නේ තරුවක්. අපේ මන්දාකිණිය, ඒ කියන්නේ ක්ෂීරපථයේ තිබෙන තරු මිලියන 100,000 න් එක් තරුවක්. ඒත් අනෙක් තරු වගේ නොවේ හිරුගේ විශේෂයක් තියෙනවා. හිරු අපේ සෞරග‍්‍රහ මණ්ඩලයටම හුඟක් වැදගත්. හිරු නොතිබුණා නම් පෘථිවියේ ජීවය ඇති වෙන්නේ නැහැ.

තාරකා විද්‍යාව ගැන හසළ දැනුමක් සතුවූ මායා ශිෂ්ටාචාරයේ කතාව : පුරාණ ශිෂ්ටාචාර

මධ්‍යම ඇමෙරිකාවේ මායා ශිෂ්ටාචාරය ඇරඹුණේ මීට වසර 2000 පෙරයි. මායා ශිෂ්ටාචාරයේ ස්වර්ණමය යුගය ලෙස සැළකෙන්නේ කි‍්‍ර.ව. 300-900 ත් අතර කාලයයි. මායාවරු සංකීර්ණ ජන කොට්ඨාශයකි. තාරකා විද්‍යාව ගැන හසළ දැනුමක් ඔවුන් සතුවිය. ඔවුහු දක්ෂ ගණිතඥයින් වූහ. ලේඛන කලාව ද ඔවුන් විසින් ප‍්‍රගුණ කර තිබුණි. මායාවරු පැලෙන්ක් සහ ටිකාල් වැනි මහා නගර ඉදි කළහ. මේ නගරවල නටබුන් හා ඒවායේ ඉදිකළ දැවැන්ත දේවාල අද පවා දකින්න ලැබේ. මායාවරුන් මධ්‍යම ඇමෙරිකාවට අයත් ප‍්‍රදේශවල විසූ ජනයා සමඟ වෙළඳ ගනුදෙනු පවා කර ඇති බව සඳහන්ය. දෙවි දේවතාවුන් ගණනාවකටම පුද පූජා කරන්නට ඔවුහූ එකල පෙලඹී සිටියහ. ඔවුන් ඒ ආගමික වත් පිළිවෙත් සිදු කළේ ඔවුන්ගේ දින දර්ශනයට අනුවය. ඔවුන්ගේ ශිෂ්ටාචාරය වසර 700 කට වඩා කාලයක් පැවතිණි. ඔවුන්ගේ සංස්කෘතිය පරිහානියට ලක්වුණේ ස්පාඤ්ඤවරුන්ගේ පැමිණීමත් සමඟය. ඒ කි‍්‍ර.ව. 1500 මුල් කාගයේදීය.

Tuesday, January 17, 2012

‘පොල් ගසෙන්’ උපන් මහා නවකතාකරුවා

මේක මීට අවුරුදු 108කට විතර ඉස්සර වැල්ලවත්තේ වෙස්ලි පාසලේ වෙච්ච පුංචි සිද්ධියක්. පන්තියෙ පුංචි ළමයින්ට වාක්‍ය රචනාවක් ලියන්න ලැබුණා. මාතෘකාව - පොල් ගස. ළමයි වාක්‍ය රචනාව ලිව්වා. හමෝම එක වගේම කරුණු ලිව්වෙ. ‘පොල් ගස තාල වර්ගයේ ගසකි. එයින් අපට බොහෝ ප‍්‍රයෝජන තිබේ.’ ආදි වශයෙන් හැම රචනාවකම තිබුණෙ. ඒත් එක ළමයෙක් විතරක් වෙනස් විදියකට ඒ රචනාව අවසන් කරල තිබුණා. ඒ මෙහෙමයි, ‘පොල් ගස පුදුම ගසකි. එයින් තවත් ගසක් උපදියි. ඒ නම් මෝල් ගසය.’ එදා ‘පොල් ගසෙන්’ උපන්නේ මහා ලේඛකයෙක් බව පන්තිභාර ගුරුවරයාට දැනෙන්නට ඇති ඒකයි, පන්තියෙ හැමෝටම ඇහෙන්න ඒ රචනාව කියෙව්වෙ ඒ හින්ද වෙන් ඇති. හදෙන ගහ දෙපෙත්තෙන් දැනේ කිව්වා වාගේ ඒ රචනාව ලිව්ව පුංචි ඒබ‍්‍රහම් පසු කාලෙක අපේ සාහිත්‍යයට මහ මෙහෙයක් කළා. ඔහු තමා ඩබ්ලියු. ඒ සිල්වා. උප්පැන්නෙ තියෙන විදියට කීවොත් වැල්ලෙවත්ත ආරච්චිගේ ඒබ‍්‍රහම් සිල්වා. සිංහලෙන් ලියන කියවන අප අමතක නොකළ යුතු නමක්.

අභ්‍යාවකාශ දුරෙක්ෂවලින් හෙළි වන රහස් : විශ්වයට විහිදුණු විදු ඇස

අපේ ක්ෂීරපථය (Milky Way) හෙවත් කිරිසයුර තුළ වාසයට සුදුසු ග‍්‍රහලෝක බිලියන ගණනක් තියෙනවා. වසර හයක් තිස්සේ විද්‍යාඥයන් විසින් කළ අධ්‍යයනයකින් හෙළි වෙයි.

තාරකා විද්‍යාඥයන් වසර හයක් තිස්සේ තරු පිළිබඳව කළ සියුම් අධ්‍යයනයකින් පසු මිනිසාට ජීවත් විය හැකි ග‍්‍රහලෝක බහුලව ඇති බව සොයා ගෙන තිබේ. මිනිස් වාසයට යෝග්‍ය වන්නේ තරුවක් වටා ඇති ග‍්‍රහ ලෝක අතරින් තාපය වැඩියෙනුත් නොලබන, අඩුවෙනුත් නොලබන, මධ්‍යස්ථ දුරකින් භ‍්‍රමණය වන ග‍්‍රහලෝක ඇත් නම් පමණයි. දියර ජලය තිබීමේ වැඩි ප‍්‍රවණතාවක් ඇත්තේ එවැනි ග‍්‍රහලෝකවලයි. යම් තරුවක සිට කිසියම් දුරක් එපිටින් මෙසේ වාසයට හිතකර දේශ ගුණයක් තිබිය හැකැයි සිතිය හැකි කලාපයක් ගැන දැන් විද්‍යාඥයන් අතර තියෙනවා. ඒ අනුව මේ කිරිසයුරෙහි එවැනි ග‍්‍රහලෝක තිබිය හැකි තරු බිලියන 10කට වැඩි ගණනක් ඇතැයි විද්‍යාඥයන් ඇස්තමේන්තු කරල තියෙනවා.

(ක්ෂුද්‍රකාච නම් ක‍්‍රමවේදය භාවිත කරමින් බහිර්ග‍්‍රහයන් ගැන සොයන විශේෂ ව්‍යාපෘතියට යොදා ගන්නා මේ මීටර් 1.54 අති නවීන දුරේක්ෂය - යුරෝපයේ අභ්‍යවකාශ ආයතනය හෙවත් ESO විසින් චිලි රාජ්‍යයේ පිහිටුවා ඇති මෙය සවි කර ඇත්තේ ලා සිලා ග‍්‍රහලෝක නිරීක්ෂණාගාරයේයි.)

Monday, January 16, 2012

උඩුගුවනට පමණක් පැතිරී යන අකුණු සැර - අහසේ ඇදෙන අද්භූත ආලෝක රටා

අප වටේ මෙන්ම අපට ඉහළින් අහසේ නොයෙක් නොවෙක් අපූරු දේවල් සිද්ධ වෙනවා. ඒවා ඇත්තෙන්ම හරිම පුදුමාකාරයි. කිසිදිනෙක පෘථිවියට නොයෙන උඩුගුවනට පමණක් පැතිරී යන අකුණු සැර වර්ගයක් තියෙනවා කියලා ඇහුවොත් පුදුම වේවි. ඒ විතරක් නොවේ සමහරු පියාඹන පීරිසි කියලා බය වෙන්නේ අසාමාන්‍ය හැඩැති වළාකුළුවලටයි. සූර්යයාගෙන් විහිදෙන සූර්යය සුළං නිසා පරිගණක අකි‍්‍රය වූ අවස්ථාවක් මීට වසර කීපයකට කලින් සිදුවුණා. අහසේ වර්ණවත් ආලෝක රටා මැවෙන්නේ දේදුන්නක් පායා ඇති අවස්ථාවලදී නොවේ. උතුරු අර්ධගෝලයට සමීප රටවල දේදුනු ඇති වෙන්නේ කලාතුරකින්. ඒ වෙනුවට එහෙ පදිංචි අයට අහසේ අපූරු වර්ණ රටා දකින්න ලැබෙනවා. ඒවා හඳුන්වන්නේ ‘ඔරෝරෝ බොරියාලිස්’ කියලයි. මේ සටහන වෙන්වන්නේ අහසේ දකින්න ලැබුණු අපූරු සංසිද්ධීන් කීපයක් විස්තර කරන්නයි.

ලෝකයේ සිටින පුංචිම පුංචි කොන්දක් තියෙන සතා හමුවේ! අඟල් කාලකට වැඩිය දිග නැති ඇටිකිත්තෙක්.

මේ ඉන්නේ ලෝකයේ කුඩාම පෘෂ්ඨවංශිකයායි. ඒ කියන්නෙ කොඳු නාරටිය ඇති සතායි. උගේ ප‍්‍රමාණය මැන ගන්න ඔබට මේ ඇමරිකානු ශත දහයේ කාසියෙන් පුළුවන්. ඌ වගේ දෙන්නකුට මේකෙ ඉඩ තියෙනවා. ටොපියකින් බාගයක් විතර ඇති ලෝකයේ කුඩා ම ගෙම්බා, ඇටිකිත්තා, දිගින් අඟල් කාලකට වැඩිය නෑ.

සත්ව විද්‍යාඥයන්ට මේ අපූරු සත්වයා හමුවූයේ පැපුවා නිව්ගිනියා දූපත්වල ඝර්ම කලාපීය වනාන්තරයක ශාක පත‍්‍රයක් මත ළැග සිටියදියි.

(ඇමරිකානු ශත දහයේ කාසිය මත ළැග සිටින ලොව කුඩාම ගෙම්බා)

Sunday, January 15, 2012

දෙකේ කොළේ හිටිය හිකනලා දැන් අංක එකට ගිහිල්ලා!

ශී‍්‍ර ලංකා මහ බැංකුව විසින් නිකුත් කර තවමත් සංසරණයේ ඇති රුපියල් දෙකේ මුදල් නෝට්ටුවේ අප රටට පමණක් ආවේණික වූ අංක එකේ සත්ව නාමාවලියට ඇතුළත් කිරීමට අවස්ථාව සැලසී තිබෙනවා. අලූතින් නිකුත් කළ මුදල් නෝට්ටු අතර රුපියල් දෙකේ නෝට්ටුවක් නිකුත් කර නැති අතර ඒ සඳහා නිකුත් කර ඇත්තේ දෙකේ කාසියක් විතරයි. එහෙත් පැරණි නෝට්ටුව තවමත් වලංගුයි. මේ නව තත්වය යටතේ එම නෝට්ටුවට නෝට්ටු හා කාසි එක්රැස් කරන්නන් අතර වැඩි ඉල්ලූමක් ඇති විය හැකියි. 1979 දී සත්ව හා වෘක්ෂලතා ආදිය ඇතුළත් කොට නිකුත් කළ මුද්දර කාණ්ඩයට අයත් වූ මෙම නෝට්ටුව අලූතින් මුද්‍රණය නෙකෙරුණු අතර ඒ වෙනුවට 1984 දී ලෝහ කාසියක් නිකුත් කරනු ලැබුවා.

Saturday, January 14, 2012

DNA තාක්ෂණයෙන් මිසර කුමරාගේ රහස් හෙළිවේ - තවත් අබිරහස් මතුවේ

පුරාණ මිසරයේ රහස් ලොවට අනාවරණය කිරීමේ කාර්යයට ලොකු දායකත්වයක් ලබා දුන්නේ එංගලන්තයේ කානවන් සාමිවරයායි. ඒ සඳහා ඔහු මහා ධනස්කන්ධයක් වැය කොට වෙහෙස මහන්සි වී අවුරුදු 20 ක් තිස්සේ ඊජිප්තුවේ කැණීම් සිදු කරමින් සිටියා. ඒ වන විට වසර දෙසීයක් තිස්සේ කළ කැණීම්වලින් පැරණි සොහොන් ගැබ් 60කට වැඩි ගණනක් සොයා ගෙනයි, තිබුණේ. ඒ හමුවූ සොහොන් ගැබ් සියල්ලම බොහෝ කලකට පෙර නිදන් හොරුන් විසින් බිඳ ඒවායේ වටිනා වස්තුව පැහැර ගෙන තිබුණා. ඉතිරිව තිබූ නටබුන් අතර කැණීම් කරන්න කානවන් සාමිවරයා උනන්දු වුණේ ඒ ගවේෂණ තුළින් මෙතෙක් සොයා නොගත් යමක් සොයා ගන්නා අදහසින්. ඒත් වැය කළ ධනයේ හැටියට වටිනා දෙයක් නම් හමුවුණේ නැහැ. විශේෂඥයන් කානවන් සාමිවරයාට කීවේ තවත් හෙළි කර ගැනීමට ඒ ‘රජුන්ගේ නිම්නයේ’ රහස් ඉතිරිව නැති බවයි. තවදුරටත් කැණීම් ඉදිරියට ගෙන යනවාදැයි යන්න ගැන දෙගිඩියාවෙන් සිටින විට තමයි, කානවන් සාමිවරයාට හොවාඞ් කාටර් නම් චිත‍්‍රශිල්පියෙකු හමුවුණේ. ඔහු වෘත්තයෙන් චිත‍්‍රශිල්පියකු වුනත් පුරාවිද්‍යාව ගැන ලොකු උනන්දුවක් දක්වපු කෙනෙක්. දෙදෙනාම මිසරයේ සැඟවුණු රහස් ගැන දැඩි කුතුහලයකින් පෙළුණු අයයි.

ඩයිනසෝරයන්ට නෑකම් කියන ‘පැරැණි සොහොයුරිය’

මීට අවුරුදු මිලියන 240 කට කලින් ඈත අතීතයේ ජීවත් වූ ඩයිනසෝරයන්ට හා සමාන අපූරු සත්ත්වයෙකු සොයා ගන්න විද්‍යාඥයන් සමත් වුණා. ටැන්සානියාවෙන් සොයා ගැනුණු මිනිසෙකුගේ ඉණ තෙක් උස මේ ඩයිනසෝර සත්ත්වයා නම් කර තියෙන්නේ ඇසිලිසෝරස් කොංග්වේ (Asilisaurus Kongwe) යනුවෙනුයි. මේ සත්ත්වයා ඇසිලිසෝරස් කොංග්වේ යනුවෙන් නම් කිරීමට හේතු තිබෙනවා. ‘ඇසිලි’ යනු අපි‍්‍රකානු ස්වාහිලි බසින් ‘සොයා ගත්තා’ යන්නයි. ‘සෝරස්’ යනු ගී‍්‍රක බසින් ‘උරගයා’ යන්නයි. කොංග්වේ යන වදනත් ස්වාහිලි වදනක්. එහි අර්ථය ‘ඉපැරණි’ යන්නයි.

Friday, January 13, 2012

කක්ෂයේ හිරවෙච්ච රුසියන් අඟහරු යානය ජනවාරි 15 වැනිදා පොළොවට කඩා වැටෙනවා!

ඔන්න රුසියාවෙන් අඟහරු වෙතට යවලා වැරදිච්ච, ෆෝබෝස්-ග‍්‍රන්ට් නිරීක්ෂණ යානය Phobos-Grunt Mars probe ලබන 15 වැනිදා ආපහු පොළොවට කඩා වැටෙනවා. මිනිසුන් රහිත යානයක් වන මෙහි මුළු බර ටොන් දහතුනහමාරක්. ගිය අවුරුද්දේ නොවැම්බර් 9 වැනිදා ඒක යැව්වේ අඟහරු වටේ භ‍්‍රමණය වන ෆෝබෝස් චන්ද්‍රයාට ගොඩ බැහැලා එහි පස් සාම්පල අරන් එන්නයි. ඒත් ඒක පෘථිවි කක්ෂයෙන් මිදී අඟහරු බලා ගියේ නැහැ. ඒ යානය පෘථිවි කක්ෂයේ හිර වුණා.

ලෝකයේ අලූත් ම විසකුරු පොළඟා - එන්න හඳුනා ගන්න මෙන්න මැටිල්ඩා!

සත්වලෝකය තවම හඳුනා ගෙන ඉවර නැහැ. මේ ලෝකයට අලූතින් ම සොයාගත් සර්පයෙක්. මේ සර්පයා මැටිල්ඩා කියා නම් කර තියෙන්නේ, මේ නව සත්ව විශේෂය සොයා ගත් බි‍්‍රතාන්‍ය සත්ව විද්‍යාඥයා විසින්. ඒ ඔහුගේ හත් හැවිරිදි කුඩා දියණියගේ නමයි.

Thursday, January 12, 2012

ඔබේ මුතුන්මිත්තන් හමුවෙන්න! වසර මිලියන හතක් අතීත ආදි මානවයාගේ හැඩරුව

ජර්මනියේ මානව පුරාවිද්‍යාඥයන් පසුගිය දා අමුතු ම පන්නයේ පිළිරූ පෙළක් නිර්මාණය කරල තියෙනව. ඊට ඇතුළත් වන්නේ අපේ මුතුන්මිත්තන් වන ආදි මානවයන් 27කගේ මුහුණුයි. ඒවා නිර්මාණය කර ඇත්තේ ජර්මනියේ ඩෙ‍්‍රස්ඩෙන්හි පැවැත්වෙන අපූරු ප‍්‍රදර්ශනයක් සඳහායි. මේ සමග පළවෙන්නේ ඉන් කීපයක්. මෙම අපූරු නිර්මාණ පෙළ සකසා ඇත්තේ වෝහාරක වෛද්‍ය විද්‍යාව යොදා ගනිමින් පොසිල හිස්කබල්වල ශේෂයන් ඇසුරු කර ගෙනයි. ආදි මානවයාගේ පරිණාමය ඇසුරෙන් වසර මිලියන හතක් පුරා මිනිසාගේ ආදි මුහුණුවරෙහි ඇති වූ වෙනස්කම් මෙම පිළි රූ තුළින් ඔබට දැක ගත හැකියි. මිනිස් පවුල නිර්මාණය කළ මුලින් අප‍්‍රිකාවෙන් බිහිවූ ආදි මානවයන් අතර වසර මිලියන 7කට පමණ පෙර ‘ටූමායි’ හෙවත් සහෙලන්ත්‍රොපුස් චාඩෙන්සිස් sahelanthropus tchadensis නම් මානවයා ද මේ අතර සිටිනවා. මේ මානවයා හැඳින්වෙන්නේ පරිණාමයේ දී චිම්පන්සියාත් මිනිසාත් අතර වූ ආදීම පුරුකක් ලෙසයි.

 
ප‍්‍රදර්ශනයට සකස් කළ නියැන්ඩර්තාල් මානවයන් තිදෙනකුගේ මුහුණේ ඉරියව්

කාලගුණ වෙනස්විම් සොයන්න ලෝකය වටේ යන පුංචි රුවල් නැව

පෘථිවියේ කාලගුණ විපර්යාස ගැන අධ්‍යයනය කරමින් ලෝකයේ සාගරවල ඉහළ යන කාබන්ඩයොක්සයිඩ  වායු ප‍්‍රතිශතයන් ගැන විමසීමක් කරමින් පුංචි රුවල් නැවක් මේ දිනවල ලෝකය වටේ සංචාරයේ යෙදෙනවා. මේ නැව තමයි ‘ටෙරා’ (Tara). ටෙරා කියලා කියන්නේ ‘මිහිකත’ යන අරුතයි. ටෙරා රුවල් නැවේ මේ අපූරු සාගර ගවේෂණ චාරිකාව නම් කරලා තියෙන්නේ ‘ටෙරා ඕෂන්ස්’ කියලයි.

Wednesday, January 11, 2012

මිහිමත රජ කළ ඩයිනසෝරයන් හිටිහැටියේ මියගියේ කොහොමද? මහා අබිරහස විසඳෙයි

ඩයිනසෝරයන් මිහිමතින් වඳ වී ගියේ කොහොමද? 20 වැනි සියවසේ විද්‍යාඥයන්ට විසඳා ගන්න නොහැකි වූ මහා අබිරහස මෙයයි. ඊට නොයෙක් නොයෙක් හේතු ඉදිරිපත් වුණා. ඩයිනසෝරයන් මියගියේ රෝගයක් වැළඳීමෙන්, නියඟයක් ඇති වී සාගින්නෙන්, කාලගුණ විපර්යාස නිසා ආදී තර්ක ප‍්‍රබල සාක්ෂි ඇතිව ඉදිරිපත් කෙරුණත් ඒවායින් නිවැරදි දේ කුමක්දැයි නිශ්චිතව හෙළි වුණේ නැහැ. ඩයිනසෝරයන් වඳ වී ගියේ මීට වසර මිලියක 65 කට පෙර පෘථිවියේ ගැටුණු මහා උල්කාවක් නිසා බවත් එම උල්කාව පොළොවේ ගැටීම පරමාණු බෝම්බ බිලියනයක් තරම් බවත් විද්‍යාඥයන් හෙළි කළා. මෙය නිල වශයෙන් ලොවට හෙළි කළේ ජාත්‍යන්තර විද්වත් මණ්ඩලයක් විසිනුයි. ඔවුන් මේ සඳහා වසර 20 ක් පුරා එක් කරගත් සාක්ෂි පාදක කර ගත්තා. ක‍්‍රිටේසීය-ති‍්‍රයාසීක (KT) වඳ වී යාම සිදුවෙද්දී එවකට මිහිමත ජීවත් වූ ජීව විශේෂයන්ගෙන් හරි අඩකට වඩා වැඩි ප‍්‍රමාණයක් මිහිමතින් අතුගා දැමුණා.

අනාගත සජීවී වර්ණ සංඥා පුවරු තැනීමට බැක්ටීරියා යොදා ගත හැකිද? විස්මිත සොයා ගැනීමක්

සජීවී වර්ණ සංඥා පුවරු සඳහා 13000ක ජීව පික්සල සඳහා බැක්ටීරියා මිලියන 60ක් - ආලෝකය සෑදෙන්නේ සෛලබද්ධප්‍රෝටීන විශේෂයකින් - විශාල බැක්ටීරියා ගහනයක් එක විට දීප්තිමත් වෙනවා - එපමණක් නොවෙයි මේ ක‍්‍රමය වායුගෝලයේ ඇති විෂ ද්‍රව්‍ය හඳුනා ගන්නත් යොදා ගත හැකියි.

 
(බැක්ටීරියා මගින් වර්ණ සංඥා පුවරු දීප්තිමත් කෙරෙන ආකාර)